Beograd kao centar ruskog uticaja na Zapadnom Balkanu

Beograd je obilježen kao centar ruskog uticaja koji se proteže od IT sektora, zdravstva, energetike, ekonomije, medija, Srpske pravoslavne crkve, nevladinog sektora sve do policije i kriminala. Ovaj uticaj će još dugo trajati, tvrdi Dušan Janjić iz Foruma za etničke odnose. Prema njegovim riječima, Rusija je u posljednje vrijeme smanjila podršku Aleksandru Vučiću, ali polovina ministara u Vladi Srbije ima neku vezu sa Rusijom.

Janjić objašnjava da se ruski uticaj pojačava od 1999. godine, kada je stvorena predstava da Rusi nemaju nikakav kontakt sa bombardovanjem SRJ, što nije tačno. Analitički, obavještajni i političko-diplomatski uticaj Rusije na Zapadnom Balkanu traje decenijama. On skreće pažnju na to da je Rusija temeljno širila svoj uticaj na SPC, policiju i kriminal.

U početku su pravljene humanitarne i nevladine organizacije povezane sa crkvom, a kasnije su se te aktivnosti prelile na cijelo društvo. Jedna od ključnih akcija bila je rušenje Mila Đukanovića, nekadašnjeg premijera Crne Gore, kako bi se spriječilo napredovanje ka EU. Ruski uticaj se takođe manifestovao i u Sjevernoj Makedoniji prilikom upada i izazivanja nereda u parlamentu.

Janjić dodaje da je nakon akcije 'državni udar' proširena mreža politički opredeljenih koji zavise od Rusije, uz pomoć SPC. On naglašava da je ruski uticaj prešao u nevladin sektor, koji je idealan za saradnju zbog dobrog poznavanja mentaliteta stanovnika.

Prema njegovim riječima, stvorena je kriza identiteta u Crnoj Gori, sa podjelama na crnogorske Srbe i srpske Crnogorce, što je idealno za eksploatisanje i stvaranje krize. Kao primjer navodi prošlogodišnji skup studenata za Vidovdan, koji je, kako tvrdi, napravljen po mjeri Rusije.

Janjić ističe da je u Srbiji uveden model rada službi koji kopira rad federalne službe Rusije. BIA se, umjesto da štiti državu, bavi političkim protivnicima. Rusija je takođe ušla u krvotok informacija u IT sektoru i veštačkoj inteligenciji, a rat u Ukrajini označava trenutak kada Rusi započinju kontrolu podataka u Srbiji.

U sektoru zdravstva, Janjić ističe da je saradnja sa Rusijom neophodna, te podseća na dolazak skupog leka iz Rusije tokom korone, koji je davao pacijentima bez njihove saglasnosti.

Najveći uticaj Rusija je izvršila u energetskom sektoru kupovinom NIS-a i Srbijagasa, koji je deo Gasproma. Janjić napominje da su privatizacije korumpirale mnoge ljude, od kojih su neki postali milijarderi. Iako su Rusima uvedene sankcije, oni se neće lako povući iz energetskog sektora.

U protekloj sedmici, ruski ministar energetike Maksim Rešetnjikov posetio je Srbiju, a sastao se sa ministrom bez portfelja Nenadom Popovićem. Oba ministra su pod sankcijama SAD, a dogovorili su održavanje sjednice Mješovitog komiteta za saradnju u aprilu. Takođe, Aleksej Lihačov, direktor ruskog Rosata, ponudio je Srbiji izgradnju nuklearne elektrane, dok je prethodno primio Orden Svetog kneza Lazara od patrijarha SPC Porfirija.