Izvještaj Saveta Evrope o izborima u Srbiji

Posmatrači Saveta Evrope objavili su izvještaj o lokalnim izborima održanim u 10 opština u Srbiji, istakavši da su izbori unutar biračkih mjesta prošli bez većih problema, dok su van njih zabilježeni incidenti, napetosti i nepravilnosti.

Deklaracija od 13 posmatrača, koja je pratila izbore na poziv srpskih vlasti, naglašava da su procedure na biračkim mjestima "u velikoj mjeri bile u skladu sa propisima". Međutim, izražena je zabrinutost zbog događaja izvan biračkih mjesta, gdje su zabilježeni incidenti nasilja, posebno u Aranđelovcu, kao i prisustvo većih grupa ljudi koje su delovale preteće. Takođe, istaknute su tvrdnje različitih političkih aktera, uključujući i predstavnike vlasti, o pritiscima i nasilju.

„Nijedan birač ne bi smeo da se oseća ugroženo prilikom ostvarivanja svog demokratskog prava“, navodi se u saopštenju.

Deklaracija je ukazala i na nepravilnosti kao što su narušavanje tajnosti glasanja i fotografisanje glasačkih listića, uz neujednačene reakcije izbornih komisija. Takođe, zabeležene su proceduralne nedoslednosti i nedovoljna obuka članova biračkih odbora, naročito tokom otvaranja i brojanja glasova. Kao mere za unapređenje poverenja u izborni proces, preporučuju se dodatne kontrole i standardizacija procedura, uključujući jasnija pravila i obaveznu obuku.

Pozitivno je ocenjena odluka o formiranju komisije za unapređenje biračkog spiska, u kojoj učestvuju i predstavnici opozicije i civilnog društva.

Osvrćući se na predizborni period, posmatrači su istakli da su kandidati mogli da vode kampanju i da su postojale političke alternative, ali da je izborni ambijent bio izrazito polarizovan. NVO i pojedini mediji ukazali su na razlike u finansiranju kampanja, prisustvo državnih funkcionera u kampanji, kao i na navode o pritiscima na birače i zloupotrebi javnih resursa. Predstavnici vlasti su odbacili ove optužbe.

Posmatrači su takođe ukazali na neuravnoteženo medijsko izveštavanje i ograničen prostor za opozicione glasove, kao i na probleme u radu lokalnih medija. Delegacija je izrazila zabrinutost zbog pojave velikog broja tzv. „pseudo-posmatrača“, kojih je bilo više od 6.500 akreditovanih osoba, "od kojih mnogi dolaze iz organizacija bez iskustva ili metodologije". Ukazano je i na pojavu izbornih listi sa sličnim nazivima, koje mogu zbuniti birače.

Posmatrači Saveta Evrope smatraju da su izbori bez nasilja i ravnopravni uslovi za sve učesnike ključni za jačanje poverenja u izborni proces. Nacrt preporuka biće razmatran u oktobru na sednici Kongresa u Strazburu.