Moskva utočište vođi srpske grupe osumnjičene za incidente u Parizu i Berlinu

Vođa grupe iz Srbije, koja je po nalogu ruske obavještajne službe izazivala nerede u Francuskoj i Njemačkoj, krije se u Rusiji. Poslije višemjesečnog istraživanja, Radio Slobodna Evropa (RSE) locirao je Momčila Gajića u Moskvi, gdje je u januaru 2026. bio u crkvi Svetog Petra i Pavla. Ova crkva je predstavništvo Srpske pravoslavne crkve u Rusiji, a Gajić na fotografijama zauzima centralno mjesto u crkvenom obredu.

Momčilo Gajić se, u istrazi srpskog pravosuđa, sumnjiči da je bio jedan od organizatora niza rasističkih akcija usmjerenih prema jevrejskim i muslimanskim zajednicama u Parizu i Berlinu u proljeće i ljeto 2025. Uspio je da pobjegne i od francuske i od srpske policije, te nije bio među 11 članova grupe koji su u Srbiji uhapšeni krajem septembra iste godine. Prema navodima presude Višeg suda u Smederevu, u koju je RSE imao uvid, Gajić je predvodio grupu iz Srbije koja je nerede izazivala po nalogu ruske obavještajne službe.

Trojica pripadnika grupe su priznala krivicu i u decembru 2025. su pred sudom u Smederevu osuđeni za špijunažu i izazivanje rasne diskriminacije. Jedan od osuđenih Gajića opisuje kao organizatora nereda "usko povezanog sa ruskom službom", pokazuju sudski spisi u koje je RSE dobio uvid. Policija nije odgovorila na upit RSE da li je za njim raspisana potjernica.

Momčilo Gajić (30) do sada nije osuđivan, ima prijavljeno prebivalište u Novom Sadu u Vojvodini, a poznat je i pod nadimkom "Kaluđer", pokazalo je istraživanje RSE. On nije odgovarao na pozive i dopise RSE. Prve informacije o Gajićevoj ulozi u incidentima u Parizu i Berlinu pojavile su se krajem septembra 2025. kada je Ministarstvo unutrašnjih poslova (MUP) Srbije saopštilo da je u velikoj akciji policije i Bezbjednosno informativne agencije uhapšeno 11 osoba zbog sumnje da su izvršili krivična djela špijunaže i rasne i druge diskriminacije.

"Postoje osnovi sumnje da je M.G. koji se nalazi u bjekstvu, postupajući po instrukcijama strane obavještajne službe, na teritoriji Republike Srbije organizovao i obučavao grupu od 14 srpskih državljana koja je imala za cilj da na osnovu razlike u rasi, boji kože, vjerskoj pripadnosti, nacionalnosti i etničkom porijeklu, na teritoriji Francuske i Njemačke, krši osnovna ljudska prava", saopštio je MUP Srbije 29. septembra. Grupa je izvršila nekoliko vandalskih akcija, među kojima je i polivanje zelene farbe na Muzej holokausta i tri sinagoge u Parizu, kao i ostavljanje svinjskih glava ispred devet džamija u tom gradu. U centru Berlina su, u blizini memorijalnog kompleksa posvećenog ubijenim Jevrejima, postavljali plastične skelete.

Da li se za Gajićem traga nije poznato. Francusko tužilaštvo i MUP Srbije nisu odgovorili na upit RSE o raspisivanju potjernice. Više tužilaštvo u Smederevu kratko je navelo da još postupa po ovom predmetu. "Predmet je i dalje nalazi u fazi istrage, u kojoj se preduzimaju razne procesne radnje, koje između ostalog obuhvataju i mjere za obezbjeđenje prisustva okrivljenih, kao i dokazne radnje u cilju utvrđivanja svih relevantnih činjenica", saopštilo je za RSE Tužilaštvo u Smederevu. Dodalo je da "u interesu nesmetanog vođenja postupka" nije u mogućnost da iznosi dodatne informacije.

O Momčilu Gajiću u javno dostupnim podacima nema mnogo informacija. Istražujući digitalne tragove, RSE je na osnovu starog Linkedin profila pronašao njegove kontakte. Broj telefona koji je povezan na Telegram aplikaciju povezan je i sa profilnom fotografijom na kojoj se vidi Gajić kako telefonira. Mjesto na kojem se fotografisao RSE je geolocirao u Moskvi, gdje Gajić sjedi u blizini ulaza u jednu od najstarijih tržnica "GUM", okrenut prema Crvenom trgu. Iza njega se vide bašte sa cvijećem koje se postavljaju za vrijeme održavanja festivala cvijeća u ljetnjim mjesecima. Tačno vrijeme kada je fotografija nastala nije moguće precizno utvrditi.

Druga fotografija koju je RSE pronašao prikazuje Momčila Gajića u Crkvi svetog Petra i Pavla u Moskvi, koja je predstavništvo (podvorje) Srpske pravoslavne crkve (SPC) u Rusiji. Fotografije je na svom sajtu 27. januara 2026. podijelilo Podvorje SPC, kao i Episkop Stefan (Dragan) Šarić. Tada je održana liturgija povodom vjerskog praznika Sveti Sava, što je i slava crkve u Moskvi. Momčilo Gajić u toku obreda lomljenja kolača, koji je dio običaja SPC, ima jednu od centralnih pozicija. U pratećem tekstu, Podvorje SPC u Moskvi najavljuje Gajića kao kuma slave za sljedeću, 2027. godinu. Kum je osoba koja, prema opisu sa sajta SPC-a, "preuzima čast da organizuje i pomogne obilježavanje hramovne slave". U tekstu Podvorja SPC u Rusiji se navodi da je Gajić "iz Moskve".

Po povratku u Srbiju, nakon incidenata u Parizu i Berlinu, uhapšeno je 11 članova grupe kojima je 1. oktobra 2025. određen pritvor. Trojica članova grupe su priznali krivicu i pred Višim sudom u Smederevu su krajem decembra osuđeni na šest mjeseci do godinu i po dana kućnog zatvora. Protiv ostalih pripadnika grupe se i dalje vodi istraga. Nakon nekoliko iskaza policiji, krivicu su priznali Aleksandar Savić, Filip Petrović i Nemanja Ćevap. Pred Višim sudom u Smederevu su krajem decembra osuđeni na šest mjeseci do godinu i po dana kućnog zatvora.

Osim tri lica koja su priznala krivicu, postupak se vodi još protiv osam osoba koje su uhapšene u septembru 2025. Osumnjičeni za špijunažu i rasnu diskriminaciju su i: Aleksandar Blekić, Nikola Stanojević, Nikola Žikić, Sara Paunović, Đorđe Pavlović, Nikola Delić i Aleksandar Milenković. Većina pripadnika grupe imala prebivalište u Velikoj Plani u mjestu od oko 15 hiljada stanovnika u centralnoj Srbiji na oko 90 kilometara od Beograda.

RSE je imao uvid u spise predmeta, u kojima se vide iskazi okrivljenih. Trojica članova grupe koji su priznali krivicu uglavnom su u iskazima negirali da su bili "potpuno svjesni" šta je cilj incidenata. Aleksandar Savić izjavio je da za Momčila Gajića zna jer je radio kao konobar u jednom restoranu u Beogradu koji je Gajić u nekom trenutku navodno vodio. U iskazu navodi da su se upoznali krajem aprila 2025. kada mu je Gajić dao novac za isplatu učesnika grupe. Aleksandar Savić je svedočio da je plaćao avionske karte, iznajmljivao automobile i davao novac za organizaciju akcija koje mu je Gajić uplaćivao unaprijed ili naknadno refundirao. Kako se vidi iz sudskih presuda, članovi grupe su za "akcije" dobijali između 500 i 1.500 eura, a sve se odigravalo po instrukcijama Momčila Gajića.

Filip Petrović, koji je priznao krivicu, izjavio je: "Znam da je Momčilov nadimak 'Kaluđer' i da je usko povezan sa ruskom službom. Ja ne znam da li je to obavještajna služba Ruske Federacije, shvatio sam da mu je cilj destabilizacija političkih prilika u Evropi". Kao drugi organizator grupe, u spisima predmeta se navodi NN lice sa nadimkom "Hanter". Tu osobu, prema sudskim spisima, niko od članova grupe nije vidio. Aleksandar Savić je izjavio da je sa njim komunicirao samo putem audio veze. Rekao je i da se veza prekinula kada su se prvi put čuli, što je Hanter, prema Savićevim riječima, prokomentarisao rečenicom - "često pucaju veze kad smo na prvoj liniji fronta".

"Po mojoj procjeni Hanter se nalazi na ratištu u Ukrajini. Ja njemu nikada lik nisam vidio. Ja pretpostavljam da su on i 'Kaluđer' (Momčilo Gajić) najbolji prijatelji, saradnici", rekao je Savić u iskazu, prilikom priznanja krivice. Dodao je i da Hanter "sigurno ima veze sa ruskom službom" i da bez njega "ne može ništa da se radi".

RSE nije mogao nezavisno da potvrdi da se osoba sa nadimkom "Hanter" nalazi među srpskim dobrovoljcima koji se bore u Ukrajini na strani Rusije. Niko od osumnjičenih nije iznio njegovo pravo ime, a nadimkom "Hanter" oslovljavaju ga, između ostalog, zato što mu je to bio naziv korisničkog naloga na aplikaciji Zangi. Tu aplikaciju za razmjenu onlajn poruka grupa je koristila za komunikaciju tokom akcija. Aplikaciju je razvila kompanija "Secret Phone Inc." sa sjedištem u Kaliforniji a, kako se navodi u opisu, služi prije svega za privatnu, bezbjednu komunikaciju i razmjenu šifrovanih tekstualnih poruka, glasovnih i video poziva. Instalira se bez vezivanja za broj telefona i ne čuva korisničke podatke.

Nakon incidenata u Parizu, francuska policija je početkom juna 2025. saopštila da je u mjestu Žuan Le Pin u Primorskim Alpima u pokušaju bjekstva uhapsila tri osobe sa srpskim državljanstvom. Uvidom u sudski predmet, RSE je utvrdio da se radi o Bogdanu Đinoviću, Petru Đinoviću i Daliboru Milenkovću koji se i danas nalaze u pritvoru u Francuskoj.