Kako partije u Crnoj Gori grade odnos s biračima

U istraživanju, čiji autori rade na Univerzitetu Djuk u SAD-u i Univerzitetu Bilkent u Ankari, analizirani su postupci i obrasci ponašanja raznih političkih partija u Crnoj Gori, uključujući Demokratsku partiju socijalista (DPS), bivši Demokratski front (DF), Pokret Evropa sad (PES), Bošnjačku stranku (BS), Građanski pokret (GP) URA i Demokrate. Ovo istraživanje otkriva da se partije u Crnoj Gori pri mobilizaciji glasačkog tijela najviše oslanjaju na klijentelizam, etničku i vjersku pripadnost birača, kao i na jake stranačke lidere.

Rezultati istraživanja pokazuju da se suštinska rasprava o politikama često potiskuje u drugi plan, u korist stabilnosti i trgovine političkom podrškom za konkretne koristi. Autori istraživanja, profesor Herbert Kičel i docent Kerem Jildirim, ističu da je politički sistem u Crnoj Gori u fazi spore i neujednačene transformacije, a slabljenje dominacije DPS-a dovelo je do veće konkurencije, ali i nestabilnosti.

DPS se izdvaja kao stranka s najjačim intenzitetom povezivanja s biračima, posebno kroz klijentelizam i etnopolitičku mobilizaciju. Bivši DF se profiliše kroz snažno etničko i vjersko predstavljanje birača, dok se PES smatra partijom koja najviše ulaže u valentnu kampanju. BS se, s druge strane, oslanja na etničku i vjersku pripadnost, a GP URA i Demokrate pokazuju izraženiju sklonost ka klijentelističkom povezivanju.

Istraživanje također ukazuje na to da se programsko povezivanje partija s biračima u Crnoj Gori smatra jednim od najslabijih u postkomunističkim zemljama Evrope, s naglaskom na to da identitetska pitanja često imaju veću težinu od ekonomskih programa. Klijentelizam se u Crnoj Gori pokazuje kao duboko institucionalizovana praksa koja favorizuje dugoročne odnose patronata umjesto jednokratnog glasanja.

Prema istraživanju, DPS bilježi najviši intenzitet klijentelizma, dok su ostale partije značajno ispod ovog nivoa. Identitet i ličnost lidera igraju ključnu ulogu u mobilizaciji birača, a ovo istraživanje jasno pokazuje da politički akteri imaju slabu sposobnost da mobilišu birače samo na osnovu identiteta i prepoznatljivosti partije.