Kalas: prioriteti Unije su odbrana, stabilnost i ekonomska partnerstva

Kalas, visoka predstavnica Evropske unije za spoljnu politiku i bezbjednost, poslala je poruku ambasadorima na godišnjoj konferenciji u Briselu da sprovedu prioritete Unije: evropska odbrana, stabilnost susjedstva i ekonomska partnerstva za osiguranje evropskog rasta.

Prvi prioritet je evropska odbrana, koja obuhvata vojnu, finansijsku i političku podršku Ukrajini i predstavlja egzistencijalno pitanje za EU. Do sada je EU prva u pružanju podrške Ukrajini, s 195 milijardi eura od 2022. godine, a zajam od 90 milijardi eura koji je u proceduri nije uključen.

Kalas je naglasila da su dvije glavne globalne krize — Bliski istok i ruska agresija protiv Ukrajine — direktno povezane jer dele osnovu, a to je erozija međunarodnog prava. Rusija, stalna članica Savjeta bezbjednosti UN, izvršila je invaziju na svog susjeda, što šalje signale da više nema odgovornosti za tuđje akcije i da su pravila bačena kroz prozor. Bez ponovnog uspostavljanja međunarodnog prava i pozivanja na odgovornost, svijet će vidjeti ponovljeno kršenje zakona, poremećaje i haos.

Dalje je rekla da se problemi vide sada na Bliskom istoku, da se ne nazire kraj ruskog rata u Ukrajini, da Kina decenijama pokušava preoblikovati svijet po svom modelu, a sukobi u Africi u zemljama poput Sudana i Demokratske Republike Kongo ne pokazuju znakove smirivanja te da postoji fundamentalna reorijentacija preko Atlantika.

Kalas je dodala da ovi trendovi ukazuju na bivši svjetski poredak koji se karakteriše takmičenjem i politikom prisile, s vojskama koje žele da uspostave i osiguraju sfere uticaja. Već se vidi slabjenje postojećih međunarodnih normi, pravila i institucija građenih tokom osamdeset godina. Upozorila je da je važno kako će EU na to odgovoriti i da uspjeh zavisi od dvije stvari: da se isporuče rezultati po prioritetima i da se prikupi međunarodna podrška.

Ukazala je na tri prioriteta. Prvi je evropska odbrana, uključujući vojnu, finansijsku i političku podršku Ukrajini. Drugi prioritet je stabilnost susjedstva EU; proširenje je opisano kao najuspješnija spoljna politika Unije, šireći oblast stabilnosti, mira i prosperiteta, uz naglasak da proširenje mora ostati zasnovano na zaslugama i da treba ubrzati tempo. Treći prioritet je partnerstvo za osiguranje evropskog ekonomskog rasta; ekonomska snaga ostaje temelj jake spoljnoj politike, a EU je danas u širem spektru partnerstava nego ikada prije, uključujući dugoročna partnerstva sa NATO i devet bezbjednosnih i odbrambenih partnerstava sa zemljama u Evropi, Aziji i Sjevernoj Americi.

EU se fokusira na trgovinska partnerstva, navodi Kalas, uključujući proširenja u Mercosurom i Indijom, te da 76 zemalja već ima trgovinske sporazume sa EU, uz očekivane sporazume sa Meksikom, Australijom i drugim zemljama. Poseban značaj imaju partnerstva koja doprinose Evropi da ostane globalna sila za dobro, uz saradnju s NATO-om i različita bezbjednosna partnerstva u Evropi, Aziji i Sjevernoj Americi.