Bezvizni režim za Ruse i Bjeloruse do 2026.

Vlada Crne Gore donijela je Uredbu o izmjeni i dopunama Uredbe o viznom režimu kojom se definitivno oročava bezvizni boravak za državljane Ruske Federacije i Republike Bjelorusije do 31. oktobra 2026. godine, ali i pravi radikalan zaokret u dosadašnjoj politici uvođenja privremenih viznih olakšica.

Odluka, koja je juče objavljena na sajtu crnogorske vlade, donesena je u skladu s članom 10 Uredbe o Vladi, odnosno bez održavanja sjednice, na osnovu pribavljene saglasnosti većine članova izvršne vlasti. Iako se na prvi pogled čini da je riječ o rutinskom produženju pravila za tekuću ljetnju sezonu, analiza uvedenog Člana 12 c otkriva da je ovo ujedno i posljednja sezona u kojoj Podgorica može koristiti interne mehanizme za privremeno ukidanje viza radi podsticanja turizma.

Naime, novim propisom izričito je definisano da se oslobađanje od obaveze pribavljanja viza više ne može uređivati posebnim aktima Vlade Crne Gore nakon 31. oktobra, dok za sezonska oslobađanja ta zabrana stupa na snagu već od 1. oktobra 2026. godine. Ovakvim pravnim formulisanjem, Vlada je praktično sama sebi vezala ruke kada je u pitanju donošenje vanrednih uredbi kojim su se tokom ljetnjih mjeseci tradicionalno širila vrata za turiste iz država van Šengenske zone.

Ova praksa je rođena iz potrebe da se Crnogorskom primorju obezbijedi konstantan priliv gostiju sa istočnih i azijskih tržišta, ali je tokom svih prethodnih godina bila predmet oštrih kritika iz Brisela. Evropska komisija je u kontinuitetu, kroz godišnje izvještaje o napretku u pregovaračkom poglavlju 24, insistirala da Podgorica bez odlaganja uskladi svoju viznu politiku sa spiskom trećih zemalja kojima su potrebne vize za ulazak u EU.

Uvođenje prelaznog roka do kraja oktobra omogućava turističkom sektoru da završi tekuću ljetnju sezonu bez neočekivanih potresa i otkazivanja aranžmana. Državljani Rusije i Bjelorusije će tako do kasne jeseni moći da ulaze, prelaze preko teritorije i borave u Crnoj Gori do 30 dana s važećom putnom ispravom, na osnovu ranije zaključenih međunarodnih ugovora o uzajamnim putovanjima.

Međutim, već s prvim danima novembra, ta vrata se zatvaraju, a svi budući ulasci moraće da budu strogo usklađeni sa standardnim evropskim viznim procedurama. Shodno Članu 2 nove uredbe, Bjelorusija i Rusija su izbrisane iz opšteg Člana 3 u kom se ranije nalazila i Republika Peru, čime su njihova prava izdvojena u poseban Član 3 a. Ova nominalna razdvojenost dodatno podvlači privremeni karakter ove mjere i pokazuje da je država odlučila da se prema ovim pitanjima odnosi sa posebnom pažnjom, balansirajući između ekonomskih potreba zemlje i strogih diplomatskih i bezbjednosnih zahtijeva koji dolaze sa evropskih adresa.

Institucionalno usvajanje Uredbe putem elektronske saglasnosti, mimo redovnog zasjedanja u zgradi Vlade, dodatno govori o hitnosti sa kojom se moralo reagovati. Zahtijev za brzim stupanjem na snagu, već narednog dana od objavljivanja u Službenom listu, bio je neophodan kako bi granična policija i diplomatsko-konzularna predstavništa imala čist pravni okvir usred ljetnjeg špica, ali i kako bi se Briselu poslao jasan signal da Crna Gora ispunjava preuzete obaveze bez daljeg odlaganja.

Uvođenje Člana 12 c u Uredbu o viznom režimu predstavlja suštinski najvažniju izmjenu, jer se njime definitvno prekida dugogodišnja praksa donošenja povremenih vladinih odluka o ukidanju viza za određene države tokom ljetnje sezone. Do sada je Crna Gora redovno svake godine privremeno ukidala vize za državljane zemlja poput Saudijske Arabije, Egipta, Armenije ili Azerbejdžana, kako bi omogućila čarter letove i podstakla turistički promet. Od oktobra 2026. godine takve odluke više neće biti pravno moguće.

Vlada je ovim potezom jasno stavila do znanja da je proces evropskih integracija i usklađivanje sa šengenskim pravilima apsolutni prioritet koji prevazilazi kratkoročne ekonomske interese turističke privrede.