Skup OEBS-a u Južnoj Karolini umjesto Beograda?

Grupa američkih zakonodavaca iz obje stranke zalaže se da se naredne godine sastanak 57 država članica posvećen evropskoj bezbjednosti održi u Južnoj Karolini, a ne u Srbiji, što ukazuje na neslaganja među republikancima u Kongresu i na složene odnose Vašingtona sa Srbijom.

Republikanski kongresmen Džo Vilson danas će predstaviti zajedničku rezoluciju Kongresa, koju podržava 40 kopredlagača, a kojom se traži da se godišnje zasijedanje Organizacije za evropsku bezbjednost i saradnju (OEBS) 2027. održi narednog ljeta u Čarlstonu, u njegovoj matičnoj saveznoj državi Južnoj Karolini, umjesto u Beogradu. Taj potez podržavaju i drugi uticajni republikanci.

Rojters je imao uvid u nacrt rezolucije prije njenog objavljivanja. Čarlston i Beograd kandidati su za domaćina godišnjeg skupa država članica OEBS-a iz Evrope, Centralne Azije i Sjeverne Amerike. Ta organizacija posljednjih godina uglavnom se bavi posljedicama ruske invazije na Ukrajinu.

Iako su američki zakonodavci, i iz redova republikanaca i demokrata, iznijeli različite logističke i praktične argumente u prilog svojim favoritima, spor odražava i širu raspravu u Vašingtonu o Srbiji, koja održava bliske odnose i sa Moskvom i sa administracijom predsjednika Donalda Trampa.

Pojedini zakonodavci, nezadovoljni snažnim ekonomskim vezama Beograda sa Rusijom, zalažu se za oštriji pristup prema Srbiji, koja je značajan kupac ruskih energenata i odbila je da se pridruži zapadnim sankcijama protiv Rusije. Drugi ističu da je neophodno nastaviti saradnju sa Vladom Srbije kako bi se zemlja, koja teži članstvu u Evropskoj uniji, u potpunosti uskladila sa Zapadom.

U intervjuu Vilson, koji je kopredsjedavajući Helsinške komisije, tijela američkog Kongresa koje se bavi evropskim pitanjima, naglasio je da bi održavanje sastanka OEBS-a u SAD poslalo signal posvećenosti Amerike njenim saveznicima u toj organizaciji. Takođe je kritikovao Srbiju zbog njenog, kako je rekao, neprijateljskog stava prema Kosovu, koje je opisao kao američkog saveznika, dok Beograd Kosovo smatra nelegalno otcijepjenom pokrajinom.

Među kopredlagačima Vilsonove rezolucije nalazi se i demokrata Vilijam Kiting, vodeći član demokrata u potkomitetu Predstavničkog doma za Evropu pri Odboru za vanjske poslove, koji je i ranije javno kritikovao srpsku vladu iz različitih razloga. Kiting je u saopštenju naveo da bi godišnje zasijedanje trebalo da bude održano u SAD „kako bi se istakla važna uloga koju SAD treba da imaju u multilateralnim institucijama”.

Ambasada Srbije u Vašingtonu nije odmah odgovorila na Rojtersov zahtjev za komentar.

Vilson je rekao da je među protivnicima održavanja skupa u Čarlstonu i republikanski senator Rodžer Viker, predsjednik Odbora Senata za oružane snage. Prema Vilsonovim riječima, Viker mu je rekao da možda neće biti obezbijeđena budžetska sredstva potrebna za organizaciju sastanka u Čarlstonu, što je Vilson odbacio kao neosnovanu zabrinutost. Viker je ujedno i vodeći senator u Helsinškoj komisiji, zbog čega bi imao veliki uticaj na odluku o tome da li bi godišnji samit u SAD mogao biti održan.

Vilson je u intervjuu dodao da bi Južna Karolina bila dobar domaćin i zato što bi njegov sin, republikanski kandidat za guvernera te savezne države, pomogao da delegati budu srdačno dočekani. Nekoliko kopredlagača rezolucije takođe dolazi iz Južne Karoline.

Za sada nije jasno da li će Vilsonova rezolucija napredovati u Kongresu. Iako među potpisnicima ima više uticajnih demokrata i republikanaca, Kongres će za nekoliko dana otići na ljetnju pauzu, koja traje do septembra.