Sjećanje na Srebrenicu: 31 godina od genocida

11. jul – Dan sjećanja na žrtve genocida u Srebrenici, navršava se 31 godina od najvećeg zločina počinjenog na tlu Evrope nakon Drugog svjetskog rata. Genocid nad Bošnjacima Srebrenice, počinile su vojne i paravojne formacije Vojske Republike Srpske, pod komandom haškog osuđenika Ratka Mladića, uz podršku režima Slobodana Miloševića i tadašnje vlasti u Crnoj Gori.

Prema podacima Međunarodnog krivičnog tribunala za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) i Međunarodnog suda pravde (MSP), ubijena su 8.372 muškarca i dječaka bošnjačke nacionalnosti. Njihova tijela se i danas pronalaze u masovnim i sekundarnim grobnicama. Istina i pravda za žrtve još uvijek nisu u potpunosti ostvarene.

Iako je Skupština Crne Gore 7. juna 2021. godine usvojila Rezoluciju o zabrani negiranja genocida u Srebrenici, revizionizam i negiranje genocida su i dalje prisutni u javnom i političkom prostoru. Nedostaje spremnost državnih institucija da izgrade kulturu sjećanja zasnovanu na činjenicama i odgovornosti.

Od 2021. godine, Akcija za ljudska prava (HRA), Centar za građansko obrazovanje (CGO) i ANIMA – Centar za žensko i mirovno obrazovanje, pozivaju Skupštinu i Vladu Crne Gore da 11. jul proglase zvaničnim Danom sjećanja na žrtve genocida u Srebrenici, što do danas nije ispunjeno.

Na 31. godišnjicu genocida, podsjećamo: Sjećanje na Srebrenicu je etička i politička obaveza svakog društva koje želi graditi mir, pravdu i odgovornost. Negiranje i relativizacija genocida predstavljaju nastavak nasilja nad žrtvama i prepreku izgradnji trajnog mira.

Kultura sjećanja mora biti zasnovana na utvrđenim činjenicama i presudama, a ne na političkim interesima. Crna Gora mora prepoznati sopstvenu odgovornost za politike devedesetih i odbaciti svaki pokušaj njihove rehabilitacije. Neophodno je proklamovati 11. jul kao zvanični Dan sjećanja na žrtve genocida. U vremenu kada se nacionalizam i govor mržnje ponovo predstavljaju kao legitimni politički stavovi, sjećanje na Srebrenicu postaje čin odbrane istine, ljudskog dostojanstva i mira. Pamćenje nije osveta, već odgovornost i otpor.