Preminuo patrijarh Filaret, ključna figura Ukrajinske crkve

Patrijarh kijevski Filaret, koji je decenijama radio na uspostavljanju nezavisne Ukrajinske pravoslavne crkve oslobođene vjerske vlasti Moskve, preminuo je u petak u 97. godini, javlja agencija Asošiejted pres (AP). Pravoslavna crkva Ukrajine (PCU) je objavila vijest o njegovoj smrti, navodeći 'pogoršanje hroničnih bolesti'.

Filaret je imao ograničeniju ulogu u posljednjim godinama, kako je kulturni i vjerski jaz između Ukrajine i Rusije prerastao u rat punih razmjera. Njegovo nasljeđe obuhvata dug i djelimično uspješan trud da se izbori za priznanje nezavisne ukrajinske pravoslavne jurisdikcije. Mitropolit kijevski Epifanije, koji predvodi PCU, istakao je da 'ličnost i brojna dobra djela blaženopočivšeg patrijarha Filareta s pravom zauzimaju posebno mjesto u savremenoj istoriji kako pomjesne Ukrajinske pravoslavne crkve, tako i Ukrajine u cjelini'.

Epifanije je dodao da je Filaret 'mnogo učinio za očuvanje crkvenog života tokom godina sovjetskog progona Crkve, tokom duhovnog preporoda Ukrajine, a posebno tokom godina borbe za uspostavljanje crkvene autokefalnosti', odnosno nezavisnosti.

Izrazi saučešća stizali su od političkih lidera, uključujući ukrajinskog predsjednika Volodimira Zelenskog, koji je nazvao Filaretovu smrt 'velikim gubitkom za Ukrajince'. Zelenski je izjavio da je Filaret bio 'snažna ličnost i jedan od najpostojanijih branilaca ukrajinske crkve, nezavisnosti i državnosti'.

Filaret, rođen 1929. kao Mihailo Denisenko u selu Blahodatno u Donjeckoj oblasti, postao je monah i uzeo ime Filaret. Tokom svoje karijere bio je vodeći zvaničnik Ruske pravoslavne crkve u Ukrajini. Nakon raspada Sovjetskog Saveza i sticanja nezavisnosti Ukrajine 1991. godine, poveo je pokret za crkvenu nezavisnost i proglasio Ukrajinsku pravoslavnu crkvu – Kijevsku patrijaršiju, što je Ruska pravoslavna crkva odbacila.

Filaretova crkva se 2018. godine ujedinila s još jednom otcijepljenom crkvom, a novoformirana PCU dobila je zvanično priznanje 2019. od vaseljenskog patrijarha Vartolomeja iz Carigrada. U osmrtnici PCU, Filaret se navodi pod titulom Njegova svetost patrijarh kijevski i sve Rus'-Ukrajine Filaret.

Tokom svog života, Filaret je izazivao kontroverze, uključujući izjavu da je pandemija kovida 19 Božja kazna za ljudski grijeh. Dobio je brojna crkvena i državna odlikovanja, uključujući titulu Heroja Ukrajine u januaru 2019. godine.