Evropska unija u novoj energetskoj zavisnosti: Gas iz SAD-a

Evropska unija sve više napušta ruski zemni gas, ali se suočava s novom zavisnošću od američkog tečnog gasa, koji je znatno skuplji. Kritičari upozoravaju da energetske suverenosti nema ukoliko se ne pređe na čistu energiju.

Prije pet godina, više od polovine gasa koji se trošio u Evropi stizalo je iz Rusije, ali su nakon početka rata u Ukrajini evropske prestonice krenule da smanjuju uvoz iz Rusije. Ubrzo su ukrajinski diverzanti uništili Sjeverni tok, čime je taj put gasa fizički zatvoren, piše Dojče vele.

Danas, međutim, Evropa masovno uvozi tečni gas (LNG), a čak 57 odsto tog energenta dolazi iz Sjedinjenih Američkih Država. Procjenjuje se da će do 2030. godine taj udio porasti na čitavih 80 odsto. IEEFA, američki Institut za ekonomiju energetike i finansijsku analizu, upozorava da EU podriva sopstveni plan iz 2022. godine koji se bazira na uštedi energije, diverzifikaciji izvora i ubrzanju prelaska na čistu energiju.

Gas je u tom planu dopušten kao energent „čistiji“ od uglja ili mazuta, ali je američki tečni gas značajno skuplji. Ana Marija Džejler-Makarevic, analitičarka IEEFA, ističe da evropske kompanije potpisuju nove ugovore, iako je američki LNG najskuplji za potrošače u EU.

Jedan od ugovora potpisao je grčki konzorcijum Atlantic-See LNG za uvoz američkog gasa, koji će prolaziti kroz Bugarsku i Rumuniju, potencijalno do Ukrajine. Srbija također pokazuje interesovanje za tečni gas iz grčkog Aleksandrupolisa. Grčka planira da u naredne dvije decenije dobija 15 milijardi kubika gasa godišnje, dok njemačka firma Securing Energy for Europe potpisuje ugovor s američkim dobavljačem Venture Global za uvoz 2,25 miliona tona tečnog gasa godišnje.

Predsjednik Donald Tramp je hvalio uspjeh SAD u energetskoj dominaciji i dogovorio sa Briselom obavezu EU da godišnje kupuje američke energente u vrijednosti od 750 milijardi dolara. Džejler-Makarevic upozorava da bi realizacija ovog sporazuma mogla rezultirati visokorizičnom geopolitičkom zavisnošću od američkog LNG-a.

U izvještaju IEEFA se ističe da ovaj dil može ugroziti energetsku bezbjednost EU, jer vezuje snabdijevanje energentima za jednog prodavca. S obzirom na to da EU planira da do kraja 2027. godine potpuno zabrani uvoz ruskog gasa, potražnja za američkim gasom će se povećavati. Mađarska, koja još uvozi ruske energente, pokreće pravne korake protiv te zabrane.

Rafele Pirija iz berlinskog Ekološkog instituta naglašava da diverzifikacija ne može značiti zamjenu jednog dominantnog dobavljača drugim. Evropski komesar za energetiku Dan Jorgensen je na samitu u Hamburgu poručio da Evropa treba biti jaka i ujedinjena, te da treba ulagati u čistu, bezbjednu i domaću energiju.

Preko 120 evropskih organizacija civilnog društva uputilo je liderima EU pismo u kojem pozivaju na odustajanje od trgovinskog sporazuma sa SAD koji primorava Evropu da energente uvozi preko Atlantika, u znak solidarnosti sa onima koji su ugroženi Trampovim imperijalizmom na fosilni pogon.