U Zapadnoj Evropi zabilježen najtopliji jun otkako postoje mjerenja

Zapadna Evropa zabilježila je najtopliji jun otkako postoje mjerenja, potvrdili su naučnici iz službe EU za klimatske promjene Kopernikus. Krajem mjeseca Zapadnu Evropu pogodio je snažan toplotni talas koji je oborio temperaturne rekorde, poremetio snabdijevanje električnom energijom i doveo do zatvaranja škola.

Jun je ujedno bio drugi najtopliji u svijetu otkako postoje mjerenja, a površina svjetskih mora zabilježila je najviše junske temperature u istoriji mjerenja, navodi se u mjesečnom izvještaju Kopernikusa. Prosječna temperatura u Zapadnoj Evropi prošlog mjeseca iznosila je 20,74 stepena Celzijusovih, što je više od tri stepena iznad prosjeka za jun u periodu od 1991. do 2020. godine.

Kopernikus zapadnom Evropom smatra područje koje obuhvata Španiju i Ujedinjeno Kraljevstvo, te se proteže prema istoku do Italije, Njemačke i djelova Austrije. Region su u posljednja tri mjeseca pogodila čak tri intenzivna toplotna talasa, a Španija i Portugal i ove su nedjelje ponovo zahvaćeni ekstremnim vrućinama.

„Jun 2026. pokazao je koliko se duboko klima mijenja“, izjavila je naučnica Samanta Burges. „Posljedice su sve intenzivniji toplotni talasi, trajno zagrijani okeani, kao i rastući rizici za ljude, ekosisteme i infrastrukturu širom Evrope i svijeta“, dodala je.

Nacionalne vlasti izvijestile su o više od 4.700 prekomjernih smrtnih slučajeva tokom junskog toplotnog talasa u Francuskoj, Belgiji, Španiji i Holandiji, a ukupan broj u ostalim evropskim državama vjerovatno je i veći. Ekstremne vrućine takođe su podstakle šumske požare na Pirinejskom poluostrvu i u Francuskoj, te dodatno pogoršale sušu.

Prema podacima Svjetske meteorološke organizacije, emisije gasova staklene bašte, ponajprije nastale sagorijevanjem uglja, nafte i gasa, povećale su prosječnu temperaturu planete za oko 1,4 stepena u odnosu na predindustrijski period 19. vijeka. Zbog toga toplotni talasi danas dosežu još više temperaturne vrhunce.

„Povezanost toplotnih talasa i globalnog zagrijavanja gotovo je potpuno jasna: što je planeta toplija, toplotni talasi biće češći i intenzivniji“, rekao je Džeri Rogelj s londonskog Imperial koledža.

Na globalnom nivou Kopernikus navodi da su rekordno visokim temperaturama površine mora u junu doprinijeli i drugi faktori, uključujući razvoj snažnog vremenskog fenomena El Ninjo u Tihom okeanu. Naučnici ističu da El Ninjo nije imao značajnu ulogu u evropskom toplotnom talasu, dok su klimatske promjene jasno doprinijele njegovoj jačini. Kopernikus vodi temperaturne podatke od 1940. godine, a oni se upoređuju s globalnim klimatskim zapisima koji dosežu do 1850. godine.