Baterijska skladišta najbolje rješenje zelene struje, ali su inženjerski izazov

Baterijski sistemi za skladištenje struje su jedno od najboljih rješenja za nestabilnost i visoke napone koje obnovljivi izvori energije (OIE) unose u elektroenergetsku mrežu, pa je njihovo uvođenje inženjerski izazov. Tokom okruglog stola 10.03.2026. u Crnogorskoj akademiji nauka i umjetnosti (CANU), koji su organizovali CANU-ov Centar za energiju i ekologiju (ENEKO) i Crnogorski operator tržišta električne energije (COTEE), čule su se poruke o značaju i izazovima skladištenja energije.

Predsjednik Odbora direktora COTEE Maksim Vučinić je naveo da su baterijski sistemi jedno od ključnih rješenja za nestabilnosti i visoke napone u elektroenergetskoj mreži. Dodao je da se njima omogućava razdvajanje proizvodnje i potrošnje struje — čime se povećava fleksibilnost sistema. Naglasio je da stvarna primjena baterija zavisi od ekonomske isplativosti regulativnog okvira, te da se nada da će okrugli sto rezultirati i studijom o strateškom pravcu razvoja baterijskih sistema. 'Politikama podsticaja se privatnicima garantuje plasman i fiksna cijena, a država preuzima odgovornost. Ova politika više ne odgovara sistemu jer privatnici dobijaju resurse i pristup mreži guše mrežu. Podsticaji se moraju usmjeriti na održivost sistema', naglasio je on.

Elektroprivreda (EPCG) je do sada za nabavku baterijskih postrojenja za skladištenje električne energije (BESS) raspisala dva tendera. Drugi je raspisan u decembru prošle godine, ali na njega nije stigla nijedna ponuda; prvi tender od 58,8 miliona eura poništen je u oktobru prošle godine jer EPCG nije dobila saglasnost Ministarstva energetike i finansija za kredit za njegovo finansiranje.

Vanredni profesor Elektrotehničkog fakulteta i prodekan nastave Martin Ćalasan je naglasio da tok energije iz obnovljivih izvora često nije konstantan jer zavisi od snage vjetra i sunca, pa su sistemi za skladištenje rješenja. 'Mreže nisu pripremljene za nove sisteme. Nalazimo se u periodu u kojem se koristi skladištenje, ali moramo biti pažljivi. Niti je sistem pouzdan, bezazlen i siguran, jer više obnovljivih izvora smanjuje inerciju sistema i stvara oscilacije snage. Integracija sistema za skladištenje je napredak i ozbiljan inženjerski izazov jer se elektroenergetska mreža mijenja...', naglasio je on.

Profesorka Metalurško-tehnološkog fakulteta Veselinka Grudić govorila je o razvoju naprednih materijala za bezbjedne i održive elektrohemijske sisteme za skladištenje struje, odnosno o zamjeni litijum-jonskih baterija natrijum-jonskim. Pojasnila je da se baterije moraju ispuniti nekoliko uslova da bi se koristile, između ostalog da imaju visoku specifičnost energije, gustinu i stabilnost napona. Grudić je naglasila da su njihova istraživanja pokazala da bi baterija sa natrijumskom osnovom mogla biti stabilna, ekološki prihvatljivija i jeftinija, te da bi Crna Gora mogla otvoriti centar za istraživanje baterija po uzoru na slovenački. Dodala je da se nada da će doći do komercijalizacije natrijumskih baterija.

Akademik CANU i ENEKO centra Igor Đurović naglasio je da je cilj akademije umrežavanje, jer male snage zajedno mogu više postići te da planiraju više sličnih događaja — među kojima je i jedan o elektrifikaciji saobraćaja krajem maja. Naglasio je da ENEKO centar ima više sporazuma o saradnji sa energetskim firmama i institucijama, pa povezuju sve u sistemu. 'Ono što je donijelo revoluciju u upotrebi baterijskih sistema su moderne baterije, kao i proces njihove minimizacije. Pojavila su se i skladišta koja mogu da drže velike količine energije i porasli su apetiti. Cijene 'storage-a' su velike kao i cijene materijala', naveo je. Naglasio je i da rade procjenu potrošnje u elektroenergetskom sistemu za Elektroprivredu Crne Gore.