Zakon o strancima: Podsticaj za privredu ili prepreka?

Kontinuirani dijalog između institucija i privrede od ključnog je značaja za uspješnu implementaciju Zakona o strancima. Ova poruka proizašla je sa okruglog stola koji je organizovala Privredna komora Crne Gore (PKCG), gdje je naglašeno da ovo zakonsko rješenje mora biti podsticaj, a ne prepreka razvoju privrede.

Cilj okruglog stola pod nazivom „Zakon o strancima - izazovi u implementaciji“ bio je upoznati predstavnike privrede sa ključnim odredbama i najvažnijim izmjenama novog zakonskog rješenja. Potpredsjednik PKCG, Dragan Kujović, istakao je da primjena Zakona o strancima predstavlja važno razvojno i ekonomsko pitanje, koje direktno utiče na investicije, zapošljavanje i ukupnu konkurentnost države.

„Crna Gora se danas suočava sa strukturnim nedostatkom radne snage, što je posebno izraženo u turizmu, ali i u drugim granama koje nose ekonomski razvoj. Naša ekonomija se transformiše i prilagođava novim globalnim tokovima, što zahtijeva fleksibilan i efikasan regulatorni okvir“, naveo je Kujović.

On je dodao da Crna Gora mora poslati jasnu poruku da štiti domaće interese, ali istovremeno razumije zakonitosti globalne ekonomije i aktivno se takmiči za investicije i talente. „Kapital i visokokvalifikovani kadrovi biraju sredine koje nude pravnu sigurnost i efikasne administrativne procedure“, poručio je Kujović.

Na okruglom stolu, predstavnik Ministarstva unutrašnjih poslova, Dragan Dašić, predstavio je razloge donošenja novog Zakona o strancima. Istakao je da je jedan od ključnih ciljeva usklađivanje sa direktivama Evropske unije (EU) u oblastima vladavine prava, migracija i slobode kretanja radnika. Takođe, naglasio je potrebu otklanjanja nedostataka iz prethodnog perioda i suzbijanje zloupotreba registrovanih u praksi.

„Identifikovali smo više od hiljadu stranaca koji su registrovali firme bez stvarne poslovne aktivnosti, što je bio signal da je sistemu potrebna reforma“, naveo je Dašić. Prema njegovim riječima, Crna Gora mora omogućiti privredi da zapošljava potrebnu radnu snagu, ali istovremeno spriječiti zloupotrebe boravka i dozvola.

U saopštenju se navodi da je tokom diskusije pojašnjeno da su pojedine odredbe odložene kako bi se privredi omogućio period prilagođavanja, posebno imajući u vidu predstojeću turističku sezonu. Naglašeno je da od početka primjene zakona nije bilo odbijanja zahtjeva, te da nadležne institucije nastoje postupati fleksibilno.

Što se tiče boravka po osnovu vlasništva nad nepokretnostima, propisana je minimalna vrijednost nepokretnosti od 150 hiljada eura. Lica koja su već stekla pravo boravka po ovom osnovu mogu produžavati dozvole po ranijim pravilima, bez dodatnog dokazivanja vrijednosti.

Na okruglom stolu je istaknuto da će se dodatno razmatrati model boravka, imajući u vidu iskustva evropskih država koje su slične programe ukinule ili izmijenile. U dijelu koji se odnosi na privremeni boravak i rad, pojednostavljeni su uslovi za određene kategorije stranaca, kao što su sezonski radnici i izvršni direktori, kojima se više ne traži dokaz o nivou obrazovanja.

Iz PKCG su naveli da su propisane i sankcije za poslodavce koji su dva puta pravosnažno kažnjeni za nezakonito zapošljavanje stranaca, a ta odredba je takođe odložena do naredne godine. Primenjena je obaveza da poslodavci obavijeste poreski organ o prijavi rada do devedeset dana, čime se jača sistem evidencije.

Za stalni boravak uvodi se obaveza poznavanja crnogorskog jezika, uz određene izuzetke, kao i dokazivanje izmirenih poreskih obaveza. Kako se dodaje, u praksi su zabilježeni slučajevi značajnih poreskih dugovanja, što je dodatno opravdalo potrebu za ovim rješenjem.

Zaključeno je da kontinuirani dijalog između institucija i privrede ostaje ključan za uspješnu implementaciju Zakona o strancima. PKCG će aktivno učestvovati u unapređenju regulatornog okvira, s ciljem stvaranja stabilnog i konkurentnog poslovnog ambijenta u Crnoj Gori.