Primato P gradi u Grbama

Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine izdalo je dozvolu kompaniji Primato P iz Herceg Novog za izgradnju prve faze i rekonstrukciju objekata mesne industrije u Spužu, u Danilovgradu. Prva faza obuhvata radove na četiri objekta bruto površine 6.071 kvadratni metar u III zoni Parka prirode Rijeka Zeta.

Elaboratom procjene uticaja propisane su striktne mjere za prečišćavanje otpadnih voda i odlaganje životinjskog otpada, uz obavezu prekida proizvodnje u slučaju kvara na sistemima. Industrijski kompleks se nalazi na parcelama u naselju Grbe, gdje je dozvoljena gradnja i obavljanje privrednih aktivnosti uz primjenu propisanih mjera zaštite.

Prema građevinskoj dozvoli i revidovanom glavnom projektu, prva faza obuhvata radove na četiri objekta (spratnosti PR+1). Glavni projekat izradilo je podgoričko preduzeće Komatina, a reviziju kompanija Studio K. Cilj projekta je unapređenje organizacije proizvodnog procesa, poboljšanje tehnoloških i higijensko-sanitarnih uslova rada, kao i funkcionalnija raspodjela prostora. Ne mijenja se osnovna namjena objekta niti se planira povećanje proizvodnih kapaciteta - do 120 svinja i devet junadi dnevno, uz preradu do 5.000 kilograma mesa dnevno, uz obaveznu primjenu standarda bezbjednosti hrane zasnovanih na HACCP principima.

Prema podacima iz Elaborata, lokacija se ne nalazi u zonama sanitarne zaštite vodoizvorišta Mareza. Međutim, s obzirom na to da se rijeka Zeta nalazi na oko 150 metara udaljenosti i služi kao recipijent, Elaborat propisuje striktne mjere zaštite voda. Prerada tehnološke i sanitarne vode odvijaće se kroz tri faze. Fizičko-hemijsko prečišćavanje podrazumijeva da se tehnološke otpadne vode nastale u procesu klanja i prerade mesa usmjeravaju internom kanalizacionom mrežom na primarni tretman.

Sistem obuhvata separator masti i ulja kapaciteta do 100 kubnih metara na dan, sa sistemom za flokulaciju i flotaciju njemačkog proizvođača. Zadatak ove faze je da ukloni krupne nečistoće, suspendovane čestice i masnoće kako ne bi preopteretile dalji sistem. Biološki tretman sanitarnih voda odvijaće se u savremenom uređaju tipa SBR REG 30.

Njegov mehanički dio prazniće se najmanje jednom godišnje uz redovnu kontrolu provjetravanja biološkog dijela i električnih komponenti. Protokolom je predviđeno da u slučaju havarije investitor ima obavezu da odmah prekine proces proizvodnje. Rad se može nastaviti tek nakon što ovlašćeni serviser otkloni kvar, čime se onemogućava ispuštanje neprečišćenih voda u rijeku Zetu ili zemljište.

Ispitivanje kvaliteta vode na samom izlazu iz sistema vršiće akreditovana laboratorija najmanje četiri puta godišnje. Pratiće se osam ključnih parametara: biološka potrošnja kiseonika (BPK₅), hemijska potrošnja kiseonika (HPK), ukupne suspendovane materije, masti i ulja, ukupni azot, ukupni fosfor, pH vrijednost i temperatura vode. Svi rezultati ispitivanja otpadnih voda moraju se dostavljati Agenciji za zaštitu životne sredine Crne Gore i nadležnim opštinskim organima u Danilovgradu.

Upravljanje čvrstim otpadom životinjskog porijekla organizovano je po principu selektivnog sakupljanja i skladištenja na kontrolisanoj temperaturi, kako bi se spriječilo truljenje. Otpad od životinjskog tkiva, mulj od pranja i drugi mesni otpaci sakupljaju se u specijalizovanim kontejnerima i odlažu u rashladnu komoru na konstantnoj temperaturi od +4 °C. Životinjski otpad i mulj iz prečistača odvoziće se sukcesivno na osnovu ugovora sa ovlašćenim operaterima.

Ministarstvo je navelo da je investitor izmirio sve obaveze i pribavio potrebne saglasnosti, uključujući i potvrdu Sekretarijata za urbanizam Opštine Danilovgrad. Primato P dužan je da gradnju objekta započne u roku od dvije godine od izdavanja građevinske dozvole. Radovi moraju biti završeni u roku od pet godina, a u slučaju prekoračenja roka, plaćaće se godišnja naknada za svaku započetu godinu kašnjenja. Kompanija je u žiži javnosti nakon što su ekološki aktivisti prijavili da se iz njenih klanica direktno u rijeku izlivaju otpadne vode, što je dovelo do krivične prijave protiv preduzeća.