CRMNIČANI U DRŽAVNOJ UPRAVI CRNE GORE

U Knjaževini (Kneževini) Crnoj Gori, kojom je od 1860. godine vladao knjaz Nikola I Petrović Njegoš, izlazio je na Cetinju, državni kalendar, godišnjak crnogorski “Orlić”, koga je uređivao Jovan Sundečić.

Taj državni almanah izlazio je od 1865. do 1870. godine, neprekidno, da bi imao još jedno izdanje, deceniju i po kasnije – 1885. godine. U toj oficijelnoj publikaciji prezentiran je sastav rukovodstva državne uprave u Crnoj Gori, kako knjaza i knjaževskog doma, tako i građanskog i duhovnog (crkvenog) poglavarstva, odnosno, rukovodioca, glavara, centralnih, a i plemenskih, nahijskih organa civilne vlasti (Crnogorskog senata i poglavarstva plemena, odnosno nahija u Crnoj Gori).

Mi ćemo se u ovom prilogu bazirati, prema službenim podacima iz “Orlića”, na 1865. i 1866. godinu, a u naredna dva nastavka ove istorijske naracije na period od 1867-1870. godine, te u završnom dijelu na 1885. godinu.

U “Orliću” za period od 1865-1870. godine zastupljeni su članovi Crnogorskog senata, koji je imao kompetencije Vlade i Velikog (vrhovnog) suda naše države ondašnjeg vremena, iz Crmnice, pored onih članova iz ostalih djelova Crne Gore.

Iz Crmnice je član Senata bio pop Ilija Plamenac, vojvoda i kasnije proslavljeni vojskovođa i ministar vojni, iz sela Boljevići.

Godišnjak “Orlić” za 1865. godinu, navodi da su tada članovi Senata bili:

PREDSJEDNIK: Veliki vojvoda Mirko Petrović Njegoš.

POTPREDSJEDNIK: Nikola (Krco) Petrović Njegoš.

SENATORI: Bošković Risto, vojvoda bjelopavlićki, Vujović Petar Filipov, vojvoda ljubotinski, Vukotić Petar, vojvoda čevski i šef od Garde, Daković Anto, vojvoda grahovski, Krivokapić Miloš, vojvoda cucki, Martinović Marko, vojvoda cetinjski, Matanović Đuro, vojvoda ćeklićki, Nikolić Živko, serdar župski, Petrović Milo Novakov, veliki barjakt. njeguški, Piletić Jole, serdar piperski, Plamenac pop Ilija, crmnički, Radović Blažo, serdar martinićki, Radonić Ivo, vojvoda njeguški, Rajević Milan, vojvoda vasojevićki, Todorović Labud, vojvoda ceklinski, Cerović Đuro, vojvoda drobnjački.

TAJNIK SENATA: Ivanović Savo.

(“Orlić”, Crnogorski godišnjak, stari i novi, za prostu godinu 1865, uredio Jovan Sundečić, prva godina, na Cetinju, u Kneževskoj pečatnji, str. 24)

Poglavarstvo građansko u Crnoj Gori činili su i predstavnici, prvaci lokalne, plemenske i nahijske vlasti u državi.

U Crmničkoj nahiji tada su (1865) rukovodioci, glavari plemenske, nahijske uprave, kako saopštava zvanični kalendar “Orlić”, bili:

Boljevići: vojvoda Niko Đurišić, serdar Rade Plamenac, kapetan Pavić Perazić

Gluhi Do: serdar i kapetan Joko Vojvodić

Sotonići: kapetan Markiša Stanković

Brčele: kapetan Marko Đonović

Podgor: serdar Butor Vukmanović, kapetan Marko Vukmanović

Seoca: kapetan Rade Popović

Dupiljani (Dupilo): vojvoda i komandant crmničke nahije Radov Vujović

(“Orlić”, 1865, str. 26)

Kada se radi o istome za, narednu 1866. godinu, crnogorski godišnjak “Orlić”, u pogledu članova Senata sa područja Crmnice precizira da je i te godine crnogorski senator bio pop Ilija Plamenac.

(“Orlić”, Crnogorski godišnjak, stari i novi, za prostu godinu 1866, uredio Jovan Sundečić, druga godina, na Cetinju, u Kneževskoj pečatnji, str.18)

U “Orliću” za 1866. navodi se, između ostalog, da je tada bio državni funkcioner, činovnik knjažev serdar Savo Plamenac iz Crmnice,

(“Orlić”, Crnogorski godišnjak, stari i novi, za prostu godinu 1866, uredio Jovan Sundečić, prva godina, na Cetinju, u Kneževskoj pečatnji, str. 17)

Pop Ilija Plamenac je, u ime Crmničke nahije i te godine bio crnogorski senator, a u smislu civilnih glavara u Crmnici, u Boljevićima, navode se serdar Rade Plamenac i kapetan Pavić Perazić i ne navodi se, što je bilo za raniju 1865. godinu, glavar vojvoda Niko Đurišić. Što se tiče Gluhog Dola, Sotonića, Brčela, Podgora, Seoca i Dupila, iste civilni starješine bili su glavari, kao i ranije, prethodne 1865.

(“Orlić”, Crnogorski godišnjak, stari i novi, za prostu godinu 1866, uredio Jovan Sundečić, prva godina, na Cetinju, u Kneževskoj pečatnji, str. 19)