Susam: crni ili beli – zdravlje i marketing

Najnoviji biljni proizvod – crni susam, popularan je zbog boje i orašastog ukusa. Sjemenke crnog susama bogate su antioksidansima, zdravim mastima i vlaknima, što podržava zdravlje srca, kostiju i varenja. S svojim smelim ukusom i svestranošću, sjemenke crnog susama postale su nezaobilazan dodatak u pecivima, sosovima, sladoledu i nekim vrstama kafe.

Šta su crne sjemenke susama? Crno i belo seme susama potiče iz mahuna semena vrste Sesamum indicum, biljke porijeklom iz Afrike, koja se uzgaja u Kini, Indiji i Sudanu. Crno seme susama zadržava svoje ljuske; belo seme susama nastaje kada se te tanke spoljne ljuske uklone. Crni susam, koristi se u tradicionalnoj kineskoj medicini i u azijskim, bliskoistočnim i afričkim kuhinjama više od 5.000 godina. Kao jedna od najstarijih uzgajanih uljarica, nezaobilazan je u kineskoj kuhinji.

Kulturno, crni susam se povezuje sa ishranom i vitalnošću i često sa dugovječnošću i snagom, posebno u tradicionalnoj terapiji hranom i tradicijama Lunarne Nove godine, rekao je Guohua Feng, kineski glavni kuvar i osnivač Nong Geng Ji, globalnog lanca specijalizovanih restorana zdrave hrane.

Društvene mreže su pune predloga u kojima se navodi da su tamne semenke susama bolje od belih, jer snižavaju nivo šećera u krvi, rizik od srčanih oboljenja.

Susam u prirodi raste u beloj, žutoj i crnoj varijanti. Vekovima se koristi u tradicionalnoj azijskoj kuhinji. Sve vrste susama koriste se i u slanim i u slatkim jelima i dobar su izvor proteina. Zbog visokog sadržaja masti u susamu (oko 50–64 odsto), ova biljka cenjena je i zbog ulja koje sadrži.

Ali postoje razlike između crnog i belog susama u nekim ključnim hranljivim materijama. Među razlikama su crni susam ima viši nivo masti, proteina i ugljenih hidrata, ali je i energetski bogatiji. Bogat je i mineralima i vitaminima.

U nekim kulturama crni susam se koristi kao glavni sastojak u jelima koja takođe sadrže šećer i masti, poput halve, keksa, tahini paste i pločica sa susamom.

Sjemenke susama takođe sadrže antinutrijente. To su prirodna jedinjenja, kao što su oksalna kiselina i fitinska kiselina. One se vežu za minerale (gvožđe, kalcijum i cink) i smanjuju količinu koju telo može da apsorbuje i iskorišćuje.

Crni susam je bogat antioksidansima. Slobodni radikali se prirodno formiraju kao nusprodukti naših metaboličkih procesa u telu, disanja i kretanja, kao i od izlaganja UV zračenju, pušenju, zagađivačima vazduha i industrijskim hemikalijama. Sjemenke susama sadrže antioksidante, hemikalije koje upijaju ove slobodne radikale tako da ne mogu izazvati štetu.

Jedna studija je otkrila viši nivo fenola (vrsta antioksidansa) u crnom susamu u poređenju sa belim. Crni susam takođe sadrži veći nivo lignana, važne grupe fenola, nego beli susam.

Da li je crni susam zdrav? (BMI, krvni pritisak i holesterol) Istraživanje koje je obuhvatilo šest studija sa 465 učesnika dalo je rezultate koji se odnose na zdravstvene koristi susama. Ispitivane su sve vrste susama, u obliku semena, ulja ili kapsula. Autori studije istakli su da su kod ispitanika primijetili smanjenje BMI, krvnog pritiska i holesterola. Dose su bile oko 0,06–35 g/dan, tokom četiri do osam nedelja.

Alergije na susam. U svetu oko 0,1–0,9% populacije ima alergiju na susam, a ta stopa se minimalno povećava svake godine, navode istraživači. Kao i kod svih alergija na hranu, simptomi mogu biti blagi, ali i veoma ozbiljni. Anafilaktička reakcija zahteva hitnu medicinsku pomoć.