CGO: Mit o „najcitiranijima“ ili šta Stanford lista (ne) pokazuje

Nevladina organizacija Centar za građansko obrazovanje (CGO) je povodom učestalih javnih referenci ukazala da se tzv. Stanford lista često pogrešno predstavlja kao lista „najcitiranijih“ naučnika. Riječ je, međutim, o rangiranju zasnovanom na kompozitnom indikatoru citatnog uticaja, gdje sam broj citata nije presudan, pa autori sa manje citata mogu biti bolje rangirani.

„Naime, kompozitni indikator, kao glavni kriterijum, pored ukupnog broja citata, uključuje i stabilnost i kontinuitet naučnog uticaja (h i hm indeks), kao i stvarni individualni doprinos autora u koautorskim publikacijama. Posebno se vrednuju radovi u kojima je autor/ka jedini, prvi ili posljednji, čime se prepoznaju samostalni doprinos, istraživačka odgovornost i naučno liderstvo“, objašnjava Ivan Kašćelan, asistent na projektima CGO.

Kašćelan navodi da ovu listu, koju koristeći Scopus bazu podataka, razvija istraživački tim sa Univerziteta Stanford u saradnji sa izdavačkom kućom Elsevier. „Posljednje izdanje objavljeno je krajem 2025. godine i obuhvata istraživače među 100.000 najuticajnijih u svijetu ili gornjih dva odsto u svojim naučnim podoblastima. Rangiranje se vrši globalno i unutar pojedinačnih disciplina, odnosno naučnici su podijeljeni u 22 naučne oblasti i 174 podoblasti, a pokazatelji se računaju i sa i bez samocitiranja radi objektivnijeg uvida u stvarni uticaj“, kaže on.

Ističe da kada je riječ o akademicima Crnogorske akademije nauka i umjetnosti (CANU), Ljubiša Stanković i Igor Đurović rangirani su u podoblast mreža i telekomunikacija. „Među 217.319 naučnika u toj podoblasti, Stanković zauzima 309, a Đurović 885 mjesto. Vlado Lubarda je u podoblasti mašinstva i transporta, gdje se među 150.568 naučnika nalazi na 244. mjestu“, navodi Kašćelan.

Na ovoj listi za ukupni naučni doprinos tokom karijere nalaze se i istraživači iz Crne Gore koji nijesu članovi CANU, iako su neki bili kandidati. Prof. dr Srđan Stanković je 3589. u oblasti mreža i telekomunikacija, prof. dr Gojko Joksimović 1304. od 125.178 u elektrotehnici i elektronici, dok je prof. dr Vladimir Pešić 446. od 18.114 u zoologiji“, dodaje Kašćelan.

On takođe napominje da pored ove posljednje objavljene liste koja se odnosi na cjelokupnu naučnu karijeru, postoje i godišnje Stanford/Elsevier liste sa najuticajnijim naučnicima/ama za tu godinu. „Na listi za 2024. godinu našli su se iz Crne Gore i dr Martin Ćalasan iz oblasti energetike i doc. dr Aleksandra Klisić iz medicine“, ističe.

„CGO naglašava da ova lista nije jedina relevantna međunarodna baza naučnog uticaja, niti prisustvo na njoj znači da je neko automatski „bolji“, kao što ni izostanak ne znači automatski manjak naučne vrijednosti“, zaključio je Kašćelan.