Potrebna državna strategija memorijalne politike za očuvanje istorijske istine

Istraživanje Centra za monitoring i istraživanje (CeMI) ukazuje na potrebu za jasnom državnom strategijom memorijalne politike u Crnoj Gori, koja bi omogućila očuvanje istorijske istine o Drugom svjetskom ratu. Prema istraživanju, antifašistički narativ i partizanski pokret uživaju najveće povjerenje među građanima, dok percepcija četničkog pokreta ostaje konfuzna.

Rezultati istraživanja pokazuju da građani znatno lakše prepoznaju partizanske bitke i teritorije njihovog djelovanja, a istovremeno su rezervisani prema obilježavanju četničkog pokreta. Luka Pavićević, istraživač iz CeMI-ja, naglašava da je memorijalna politika fragmentisana i da postoji potreba za jasnijim obrazovnim kurikulumima kako bi se očuvala objektivna istorijska pamćenja.

CeMI ukazuje da su javne rasprave o Drugom svjetskom ratu pojačane, te da se u određenim momentima pokušava predstaviti četnički pokret kao antifašistički, što je suprotno većini istorijskih interpretacija. Aktuelni slučaj spomenika četničkom komandantu Pavlu Đurišiću kod Berana dodatno ilustruje ovu situaciju, gdje je podizanje spomenika izazvalo burne reakcije i pravne postupke, ukazujući na to da simboli prošlosti direktno utiču na društveni mir i povjerenje u institucije.

Prema istraživanju, 65 odsto ispitanika smatra da su jugoslovenski partizani učestvovali u bitkama protiv nacističkih i fašističkih snaga, dok 15,6 odsto može navesti konkretne bitke, što ukazuje na slabije poznavanje istorijskih događaja. Alarmantan je podatak da 31,2 odsto ispitanika ne zna odgovor na pitanje o partizanskim bitkama. S druge strane, poznavanje uloge četničkog pokreta je izuzetno nisko, sa samo 10 od hiljadu ispitanika koji mogu navesti tri ili više bitaka u kojima su učestvovali četnici.

CeMI ističe da se u javnosti dominira neprecizna i često kontradiktorna slika koja briše granice između antifašističkog otpora i kolaboracije. U istraživanju se izdvajaju četiri ključna narativa, pri čemu pojedini ispitanici zagovaraju izjednačavanje uloge dva pokreta, dok antifašizam ostaje najstabilniji narativ u crnogorskom društvu. Na pitanje o zvaničnom obilježavanju četničkog pokreta, 71,6 odsto ispitanika je odgovorilo negativno, dok 12,2 odsto podržava ideju, što ukazuje na postojanje manjeg segmenta populacije otvorenog prema glorifikaciji četničkog pokreta.