Belveder slobode 1936. godine: Otpor velikosrpskoj represiji

Vlast Kraljevine Jugoslavije i njeni organi u Zetskoj banovini, koja je bila administrativna jedinica bez autonomije, brutalno su tlačili Crnu Goru i njen narod. Organizatori i 'kolovođe' protesnog zbora, poznatog kao Belvederski, bili su crnogorski federalisti, među kojima su se isticali Petar Plamenac, bivši ministar spoljnih poslova, i dr Ivan-Ivo Jovićević, generalni konzul Kraljevine Crne Gore u Ženevi.

Ban Zetske banovine Risto-Mujo Sočica pisao je dr Milanu Stojadinoviću, predsedniku Vlade Kraljevine Jugoslavije, o preduzetim mjerama i istrazi protiv demonstranata. U pismu navodi da su 'kolovođe' bili saslušani i pritvoreni, uključujući Stojana Špadijera, narodnog poslanika, koji je predvodio masu. Utvrđeno je da je pokret bio lokalnog karaktera, sa učesnicima iz opština Riječki Ljubotinjski i Crmnica, uz nekoliko studenata iz Podgorice.

Nakon događaja na Belvederu, 26. juna 1936. godine, smijenjen je ban Mujo Sočica. Narodni poslanik Novica Popović smatrao je da bi njegovo penzionisanje dalo satisfakciju federalistima i komunistima. Tokom tog otpora, komunisti i federalisti su bili surovo proganjani i procesuirani od strane režima. Preko 70 demonstranata je uhapšeno, a izvori se razlikuju u broju uhapšenih, od 70 do preko 100 osoba.

U zatvoru 'Bogdanov kraj' uhvaćeni su mnogi, a neki su pušteni zbog nedostatka dokaza. Sačuvana je zajednička fotografija uhapšenih, među kojima su bili Nikola Bastać, Milo Lubarda, Ivo Dapčević i mnogi drugi, koji su kasnije učestvovali u NOB-u. Mnogi od njih su bili komunistički aktivisti, a neki su stradali tokom Drugog svjetskog rata.

Nakon Belvederskih događaja, broj uhapšenih varira, ali je poznato da su uhapšeni bili iz različitih sela Riječke nahije. U izvještaju je navedeno 53 uhapšene osobe, a mnogi su tokom pritvora prošli kroz različite oblike mučenja i progona.

Milovan Ilić-Belvederac bio je jedan od najodgovornijih za krvoproliće, naredivši žandarmeriji da otvori vatru na demonstrante, što je rezultiralo smrću nekoliko osoba i ranjavanjem oko 30. Subjektivna i objektivna odgovornost za ovo krvoproliće pada na teret tadašnjeg bana, komandanta divizije i drugih zvaničnika.