Sabor srpskih episkopa na Kalemegdanu

Na današnji dan, 26. juna 1690. godine, posle poraza Austrijanaca u ratu sa Turcima, patrijarh srpski Arsenije III Čarnojević održao je sabor srpskih episkopa i sveštenstva na Kalemegdanu u Beogradu. Tokom tih dana, patrijarh je pregovarao sa austrijskim carem Leopoldo I o prelasku preko Save i Dunava.

Srbi su prešli dva dana pre nego što su Turci ponovo zauzeli Beograd. Idući na sever, naselili su se u oko 50 mesta u Vojvodini i Ugarskoj, uključujući Senta, najseverniju tačku srpskog raseljavanja. Senta se nalazi oko 20 km severozapadno od Budimpešte na desnoj obali jednog od rukavaca Dunava (Sentandrejskog Dunava). Grad je poznat po muzejima, galerijama i umetnicima, a zbog svoje slikovitosti i dobrih komunikacionih veza sa Budimpeštom, Senta je postala popularna turistička destinacija.

Oblast Sente je naseljena više od hiljadu godina. U rimsko doba ovde je bilo naselje poznato kao „Vučića tvrđava“. Krajem XVII i početkom XVIII veka, Senta je bila destinacija imigranata sa Balkana (Srbija, Dalmacija, Grčka), Slovačke i Nemačke. Na osnovu privilegija cara i kralja Leopolda I, 1690. godine pod vođstvom patrijarha Arsenija III Čarnojevića iz Srbije se u Sentu doselilo 8000 srpskih porodica. Prema podacima iz 1720. godine, 88% stanovništva Sente su bili Srbi.

Upravo su sa narodom izbegli i monasi manastira Ravanica, koji su sa moštima svetog cara Lazara stigli u Ugarsku. Tamo su sagradili „hiže“ (kuće) kako je ko mogao, i blizu brijega iznad Dunava podigli crkvu od drveta, u kojoj su položili mošti srpskog sveca. Nakon završetka Prvog svetskog rata, pravoslavlje je veoma stradalo. Srbi su delimično stradali ili iselili u Kraljevinu Jugoslaviju, ostavljajući demografsku pustoš. U Senti je formalno postojao pravoslavni episkopat, ali su njegove funkcije bile samo administrativne. Svih sedam crkava ostalo je bez sveštenika, zvona i crkvenih stvari. Samo u jednoj crkvi se održavala crkvena služba, dok su ostale bile „prazne i samotne“. Ovo je bio epilog višedecenijskog trajanja Srba i pravoslavlja u gornjoj Mađarskoj.

Početkom XXI veka u Senti postoji „Saborno groblje“, kao jedino mesto gde se sahranjuju Srbi. Tu se nalazi 424 stara spomenika, od kojih su najstariji iz XVIII veka. U Senti se nalazi „Srpski pravoslavni muzej“ koji sadrži veliki broj sačuvanih ikona i drugih crkvenih predmeta. Danas je Senta grad sa mediteranskom atmosferom, kaldrmisanih uličica, baroknom arhitekturom i crkvama svih konfesija. Sedište je Budimske eparhije Srpske pravoslavne crkve. Blizu grada se nalazi etnografski muzej na otvorenom i izvor „Stara voda“ gde se po predanju odmarala Arsenije III Čarnojević. U Senti danas živi oko 90 Srba.