Španska terapija uspješno uklonila rak pankreasa kod miševa

Studija istraživača iz Španije otkrila je da je nova trojna terapija za tumore pankreasa pokazala obećavajuće rezultate, piše Euronews, a prenosi Nedeljnik. Marijano Barbasid, šef Grupe za eksperimentalnu onkologiju Nacionalnog centra za onkološka istraživanja (CNIO), razvio je terapiju koja uspijeva da potpuno i trajno ukloni tumore pankreasa kod miševa, bez značajnih neželjenih efekata.

Studija je objavljena u časopisu PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences), sa Karmen Gerom kao glavnom koautorkom, dok su Vasiliki Liaki i Sara Barrambana prve autorke. Autori navode: "Ove studije otvaraju put ka razvoju novih kombinovanih terapija koje bi mogle da poboljšaju preživljavanje pacijenata sa duktalnim adenokarcinomom pankreasa, najčešćim oblikom raka pankreasa". Ovi rezultati usmjeravaju razvoj novih kliničkih ispitivanja.

Rak pankreasa je jedan od najagresivnijih tumora sa najlošijom prognozom, dijelom zbog brzog razvoja otpornosti na terapiju. Rezultati, objavljeni u naučnom časopisu PNAS, pokazuju da istovremeno ciljanje tri ključne tačke molekularnog puta onkogena KRAS dovodi do dugotrajnog povlačenja tumora. U Španiji se svake godine dijagnostikuje više od 10.300 slučajeva ove vrste raka, uz petogodišnju stopu preživljavanja manju od 10 odsto.

Ključ ovog proboja leži u izbjegavanju otpornosti koja se javlja kada se onkogen blokira samo na jednoj tački. Tim CNIO kombinovao je eksperimentalni inhibitor KRAS-a, lijek koji je već odobren za rak pluća, i razgrađivač proteina, što je dovelo do nestanka tumora bez značajnih neželjenih efekata u tri različita životinjska modela. Iako bi ovaj rezultat mogao predstavljati prekretnicu u borbi protiv raka, autori studije upozoravaju na oprez.

Barbasid objašnjava: "Još nismo u poziciji da sprovodimo klinička ispitivanja trojne terapije. Optimizacija ove kombinacije za pacijente biće složen proces, ali smo uvjereni da će ovo otkriće usmjeriti buduća ispitivanja". Prvi lijekovi usmjereni na molekularne mete raka pankreasa odobreni su 2021. godine, poslije pola vijeka bez poboljšanja u odnosu na klasičnu hemoterapiju, navodi se na zvaničnom sajtu CNIO.

Ovi novi lijekovi blokiraju delovanje KRAS-a, gena mutiranog kod 90 odsto obolelih od raka pankreasa, ali njihova efikasnost je skromna, jer poslije nekoliko mjeseci tumor postaje otporan. Upravo problem rezistencije na KRAS inhibitore obrađuje nova studija Barbasida, pionira kako u istraživanju KRAS-a, tako i u razvoju životinjskih modela raka pankreasa. Strategija CNIO tima bila je da blokira djelovanje onkogena KRAS na tri tačke, umjesto samo na jednoj — teže je da se greda slomi ako je pričvršćena za plafon na tri mjesta, nego samo na jednom.

Zaista, nakon genetskog uklanjanja tri molekula iz KRAS signalnog puta kod miševa, tumori su trajno nestali. Terapija je primijenjena na tri modela raka pankreasa kod miševa, a kod svih je izazvana "značajna i dugotrajna regresija ovih eksperimentalnih tumora bez izazivanja značajne toksičnosti". Autori zaključuju: "Ova studija opisuje kombinovanu trojnu terapiju koja izaziva snažnu regresiju eksperimentalnih modela duktalnog adenokarcinoma pankreasa i sprečava pojavu rezistencije."

Govoreći o narednim koracima, Barbasid navodi da je važno „razumjeti da, iako nikada ranije nisu dobijeni eksperimentalni rezultati poput ovih, još uvijek nismo spremni za klinička ispitivanja trojne terapije. Put ka optimizaciji ovde opisane trojne kombinacije za kliničku upotrebu neće biti lak." Uprkos trenutnim ograničenjima, ovi rezultati mogli bi otvoriti vrata novim terapijskim opcijama za poboljšanje kliničkog ishoda pacijenata sa duktalnim adenokarcinomom pankreasa u ne tako dalekoj budućnosti.