Sedam mogućih scenarija: Šta bi se desilo u slučaju američkog napada na Iran

Sjedinjene Američke Države deluju odlučno da napadnu Iran u narednim danima, a stručnjak za bezbjednost Frenk Gardner iz BBC-a ističe da, iako su mete potencijalno predvidive, ishod samog napada nije. U slučaju da američki predsjednik Donald Tramp odluči da naredi vojsci napad, koji su mogući ishodi?

1. Ciljani, hirurški precizni udari, minimalne civilne žrtve, prelazak u demokratiju - Američke vazduhoplovne i pomorske snage obavljaju ograničene, precizne udare na vojne baze iranske Islamske revolucionarne garde (IRGC) i jedinice Basidža, uz gađanje lokacija za lansiranje balističkih projekata i skladišta, kao i iranskog nuklearnog programa. Ovaj optimističan scenario predviđa rušenje oslabljene vlasti i tranziciju u demokratiju, ali prethodne zapadne intervencije, kao što su u Iraku i Libiji, nisu donijele glatke prijelaze u demokratiju.

2. Režim preživljava, ali ublažava politiku - Ovaj scenario, poznat kao 'Venecuelanski model', sugeriše da bi brza američka akcija mogla ostaviti režim netaknutim, ali bi Iran bio prinuđen da ublaži svoju politiku, smanji podršku nasilnim milicijama i obustavi domaći nuklearni program. Međutim, liderstvo Islamske Republike nije pokazalo spremnost na promjene.

3. Režim pada, zamenjuje ga vojna vlast - Mnogi analitičari smatraju da je ovo najvjerovatniji ishod. Usled konfuzije nakon američkog napada, Iran bi mogao završiti pod kontrolom vojne vlasti IRGC-a, koja bi mogla upotrijebiti silu da zadrži moć.

4. Iran odgovara napadom na američke snage i susjede - Teheran je najavio da će odgovoriti na svaki američki napad. Iako ne može da se mjeri sa snagom američke vojske, Iran može da iskoristi svoj arsenal balističkih raketa i dronova, gađajući američke baze i infrastrukturu saveznika.

5. Iran odgovara miniranjem Zaliva - Smatra se da bi Iran mogao minirati plovne puteve, što bi značajno uticalo na svjetsku trgovinu i cijene nafte. Moreuz Ormus, kroz koji prolazi značajan dio svjetske nafte, bio bi kritično usko grlo.

6. Iran odgovara potapanjem američkog broda - Pretnja „napada u rojevima“, gdje bi Iran lansirao veliki broj dronova i brze brodove na američke ciljeve, mogla bi izazvati značajne gubitke i poniženje za SAD.

7. Režim pada, zamenjuje ga haos - Postoji realna opasnost od građanskog rata i etničkih sukoba u slučaju pada režima, što bi moglo dovesti do humanitarne krize. Zabrinuti susjedi, poput Katara i Saudijske Arabije, strahuju od mogućih posljedica haosa u Iranu.

U zaključku, Trampovi potezi i gomilanje snaga blizu iranske granice mogu dovesti do nepredvidivih i potencijalno razarajućih posljedica, a svijet s nestrpljenjem očekuje dalji razvoj situacije.