Banović: Crna Gora je meta zbog svoje veličine, ranjivosti i članstva u NATO

Marko Banović, analitičar Digitalnog forenzičkog centra, u intervjuu za Pobjedu ukazuje na to da su gotovo svi ključni narativi iz perioda referenduma o nezavisnosti 2006. godine prisutni i danas. Oni su se godinama prilagođavali političkim okolnostima, društvenim krizama i novim komunikacionim kanalima. Banović navodi da su se širenju narativa o vještačkom crnogorskom identitetu, ekonomskom kolapsu i izolaciji u slučaju obnove nezavisnosti prisustvovalo i prepoznatljive obrasce emocionalne mobilizacije i zastrašivanja.

„Suština je ostala ista: podrivanje povjerenja u državu, njene institucije, građanski karakter i evroatlantski kurs. Ključni prenosioci takvih poruka su dio političkih struktura, pojedini mediji, regionalne propagandne mreže, kao i akteri koji kroz vjerski, kulturni ili akademski autoritet daju legitimitet takvim porukama“, precizirao je Banović.

On je ukazao na značajan uticaj stranih faktora kroz djelovanje određenih političkih partija, naglašavajući da bez lokalnih političkih aktera strani uticaj teško može proizvesti dugoročan efekat. „Takav oblik djelovanja je često opasniji od otvorenog partijskog nastupa, jer je politička agenda kamuflirana“, rekao je Banović.

Danas, prema njegovim riječima, ključni maligni uticaji dolaze prvenstveno iz Rusije, a zatim iz Srbije, čiji se interesi često poklapaju sa ruskim. „Obrazac je jasan: Crna Gora je meta jer je mala, institucionalno ranjiva, članica NATO i kandidat za EU“, dodao je on.

Banović je istakao da u Crnoj Gori ne postoji sistemska borba protiv stranog uticaja i hibridnih prijetnji. „Borba protiv dezinformacija, malignog stranog uticaja i koordinisanih operacija uticaja nije postavljena kao državni prioritet“, zaključio je Banović.

U vezi sa atmosferom tokom referenduma o nezavisnosti 21. maja 2006. godine, Banović je naveo da je referendum održan u atmosferi snažne političke polarizacije i identitetskih podjela. Crna Gora je tada bila izložena intenzivnim kampanjama koje su nastojale da predstave pitanje nezavisnosti kao prijetnju građanima, ekonomiji i bezbjednosti.

„Ključni alati tog vremena bili su tradicionalni mediji, političke kampanje i uticaj pojedinih vjerskih organizacija“, rekao je Banović, dodajući da su se i danas zadržali narativi koji negiraju postojanje crnogorskog identiteta i kulturne autonomije.

On je takođe ukazao na to da su građani danas izloženi sofisticiranijem obliku uticaja nego ranije, uključujući dezinformacije koje se šire putem društvenih mreža i portala. „Građani često nijesu svjesni da su izloženi takvom uticaju, jer on ne djeluje uvijek kroz očiglednu propagandu“, istakao je Banović.

Na kraju, Banović je ukazao na to da rast broja stranih državljana u Crnoj Gori ne treba posmatrati kao bezbjednosnu prijetnju, ali da svaka nagla promjena nosi određene rizike, ako institucije nemaju kapacitete za provjere i integraciju. „Potencijalne opasnosti odnose se na pranje novca i prikriveni politički uticaj“, zaključio je Banović.