Privremeni akti važiće tri mjeseca: Predlog zakona o lokalnoj samoupravi uvodi rokove za odluke čelnika opština

Predlogom Zakona o lokalnoj samoupravi, koji je sredinom maja utvrdila Vlada, prvi put se jasno ograničava trajanje privremenih akata koje predsjednik opštine donosi kad lokalni parlament ne može da zasjeda. Kako se navodi u predlogu, “akti koje predsjednik jedinice lokalne samouprave donosi kad Skupština ne može da zasjeda”, prestaju da važe tri mjeseca nakon donošenja, osim ako ih predsjednik ne podnese Skupštini na potvrđivanje ili ona odbije da ih potvrdi.

Ovim rješenjem se, kako se dalje obrazlaže, obezbjeđuje kontinuitet funkcionisanja lokalne vlasti u vanrednim ili kriznim situacijama, uz jasno normiranje uslova, ograničenja i mehanizama kontrole ovlašćenja predsjednika. Predsjednik je dužan da o donošenju takvog akta obavijesti Skupštinu najkasnije u roku od tri dana, uz posebno obrazloženje razloga zbog kojih smatra da bi nedonošenje akta moglo izazvati štetne posljedice po život građana ili imovinu veće vrijednosti.

Takođe, propisana je obaveza objavljivanja akta u Službenom listu i njegovo podnošenje Skupštini na potvrđivanje na prvoj narednoj sjednici. Kao važna novina uvedena je obaveza aktivnog praćenja zakonitosti i rokova u vezi s ovim aktima. Predlogom je propisano da predsjednik Skupštine prati da li je akt blagovremeno podnijet na potvrđivanje i da li ga je Skupština potvrdila, te da je dužan da obavijesti Ministarstvo ukoliko do potvrđivanja ne dođe.

Precizirano je da ukoliko Skupština ne zasjeda ili ne donese akt o prestanku važenja, Vlada, na predlog Ministarstva, donosi takav akt. “Suština ovih rješenja jeste sprečavanje zloupotrebe privremenih ovlašćenja predsjednika jedinice lokalne samouprave i uspostavljanje jasnog sistema odgovornosti, kontrole i pravne sigurnosti u situacijama kad predstavnički organ nije u mogućnosti da vrši svoju funkciju”, navodi se u predlogu zakona.

Predviđeno je i uvođenje deblokirajućeg mehanizma kako bi se spriječilo da šef lokalne skupštine blokira njen rad odbijanjem zakazivanja sjednice. Naime, ako ovlašćeni predlagač - predsjednik opštine, odbornici lokalnog parlamenta ili građani - zatraži sjednicu, a predsjednik skupštine je ne zakaže u zakonskom roku, podnosilac zahtjeva može sam sazvati zasjedanje. U tom slučaju, sjednicu ne bi vodio šef parlamenta, već odbornik kog odredi podnosilac inicijative.

Predviđeno je i uvođenje mehanizma za prevazilaženje institucionalne blokade u slučaju da predsjednik opštine ne bude izabran u propisanom roku. U tom slučaju, na predlog Vlade ili najmanje jednog odbornika, Skupština je dužna da donese odluku o skraćenju svog mandata u roku od 15 dana od isteka roka za izbor predsjednika.

Kao novina, propisana je i obaveza potpredsjednika da jednom godišnje podnosi izvještaj o svom radu predsjedniku jedinice lokalne samouprave. Ovim rješenjem dodatno se afirmišu principi odgovornosti, transparentnosti i praćenja rezultata rada nosilaca izvršnih funkcija na lokalnom nivou.

Jedna od ključnih novina je uvođenje grada kao jedinice lokalne samouprave, koji bi trebalo da ima širi krug nadležnosti u odnosu na opštine. Propisano je i uvođenje skupština građana, kao modela deliberativne demokratije, detaljnije uređivanje građanskih inicijativa, peticija i građanskih žalbi, kao i obaveza lokalne uprave da o podnijetim inicijativama, preporukama i zahtjevima odlučuje u jasno propisanim rokovima i obavještava građane.

Na taj način nastoji se obezbijediti kontinuitet funkcionisanja lokalne samouprave, uz ograničavanje intervencije države isključivo na neophodan i privremen okvir. Odbor povjerenika ima sedam članova, od kojih dva predlaže Vlada, dva Ministarstvo, po jednog organ državne uprave nadležan za poslove finansija, organ državne uprave nadležan za upravnu oblast u kojoj jedinica lokalne samouprave nije vršila zakonom utvrđene obaveze i Generalni sekretarijat Vlade.