Dvadeset najznačajnijih političkih događaja u Crnoj Gori od referenduma

Nakon tri decenije dominacije Demokratske partije socijalista (DPS), vlast su 2020. formirale tri opozicione koalicije, otvarajući period čestih institucionalnih kriza.

Dvije decenije od obnove državne nezavisnosti, Crna Gora je prošla kroz duboke i važne političke procese - od međunarodnog priznanja i članstva u NATO-u, preko višegodišnje dominacije DPS-a i protesta protiv njenog režima, do prve smjene vlasti na izborima, intenziviranja pregovora s Evropskom unijom (EU), ulaska nekadašnjeg Demokratskog fronta (DF) u Vladu.

Proglašenje nezavisnosti dogodilo se u junu 2006. godine kada je državni parlament usvojio Odluku o proglašenju nezavisnosti i Deklaraciju nezavisne Crne Gore, čime je formalno verifikovana volja građana s referenduma.

Istog mjeseca, Crna Gora je postala članica Ujedinjenih nacija (UN), čime je potvrđen njen međunarodno-pravni subjektivitet, a ubrzo su uslijedili diplomatski odnosi s brojnim državama.

Prvo povlačenje Milo Đukanovića dogodilo se u oktobru 2006. godine kada je on prepustio funkciju premijera Željku Šturanoviću. Iako je Đukanović zadržao ključni uticaj u DPS-u, Šturanović je podnio ostavku iz zdravstvenih razloga, nakon čega se Đukanović ponovo vratio na mjesto premijera.

U oktobru 2007. godine, Skupština je usvojila prvi Ustav nezavisne Crne Gore, postavljajući temelje novog institucionalnog poretka. U oktobru 2008. godine, Crna Gora je priznala nezavisnost Kosova, što je izazvalo oštre reakcije domaće javnosti i Srbije.

U decembru 2008. godine, Crna Gora je formalno podnijela zahtjev za članstvo u EU, a status kandidata dobila je 2010. godine. U decembru 2010. godine, Đukanović ponovo podnosi ostavku na mjesto premijera, a naslijedio ga je Igor Lukšić.

U junu 2012. godine, Crna Gora je otvorila pristupne pregovore s EU, što je označilo ulazak u najvažniji reformski proces nakon obnove nezavisnosti. Usvojeni su amandmani na Ustav u julu 2013. godine radi jačanja nezavisnosti pravosuđa.

U oktobru 2015. godine, Demokratski front organizovao je proteste protiv vlasti DPS-a, dok su na izborima u oktobru 2016. godine uhapšeni pojedinci zbog sumnje da su pripremali nasilno rušenje vlasti.

Crna Gora je postala članica NATO-a u junu 2017. godine, što je bio najvažniji bezbjednosno-politički događaj poslije obnove nezavisnosti.

Milo Đukanović se vratio na predsjedničku funkciju u aprilu 2018. godine, dok su u aprilu 2019. godine organizovani građanski protesti zbog afere “Koverta”.

Usvajanje Zakona o slobodi vjeroispovijesti u decembru 2019. izazvalo je masovne proteste, a parlamentarni izbori u avgustu 2020. rezultirali su prvim smjenama vlasti nakon tri decenije dominacije DPS-a.

U decembru 2020. godine izabrana je nova Vlada Zdravka Krivokapića, koja je brzo izgubila podršku. U septembru 2021. godine ustoličen je mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije, dok je u aprilu 2022. godine formirana manjinska vlast Dritana Abazovića.

Jakov Milatović, kandidat Pokreta Evropa sad (PES), pobijedio je Đukanovića na predsjedničkim izborima u aprilu 2023. godine, čime je simbolično završen jedan politički ciklus. U junu 2024. godine, Crna Gora je dobila pozitivan Izvještaj o procjeni ispunjenosti privremenih mjerila za poglavlja 23 i 24, ulazeći u završnu fazu pregovaračkog procesa s EU.

Rekonstrukcija Vlade 23. jula 2024. godine omogućila je ulazak koalicije “Za budućnost Crne Gore” u izvršnu vlast, gdje su postali dio kabineta premijera Spajića.