Vrline i propast globalizacije: Kako je kosmopolitizam udario o nacionalne granice

Globalizacija se suočava sa ozbiljnim izazovima. Kosmopolitizam, koji je nekada bio temelj neoliberalne ideje, razbio se o nacionalne političke granice. Prema mišljenju Branka Milanovića, višak konkurencije stvorio je svijet pohlepe, amoralnosti i komercijalizacije svih ljudskih aktivnosti, pa čak i onih najprivatnijih.

U svojoj analizi, Milanović objašnjava da su zapadne elite tokom četiri decenije, od ranih 80-ih do 20-ih godina ovog veka, doživljavale neoliberalnu globalizaciju kao pokretanu idejama kosmopolitizma i konkurencije. Kosmopolitizam podrazumijeva da su svi pojedinci jednako važni i sposobni za ekonomsko napredovanje, uz optimalne ekonomske uslove.

Naime, od 1980. do 2021. godine, prosečan svetski BDP po glavi stanovnika više se nego udvostručio, ali su bogati nastavili da rastu brže od srednje klase i siromašnih. Milanović ističe da je neoliberalni period bio naklonjen bogatima, dovodeći do sve većih razlika u prihodima između različitih društvenih slojeva.

Prema njegovim riječima, globalna finansijska kriza 2007-2008. godine naglasila je nejednakosti i frustracije u najbogatijim demokratijama, dok su nezadovoljni građani počeli da se okreću desničarskim strankama koje nude nacionalnu solidarnost i vraćanje tradicionalnim vrijednostima.

Na kraju, Milanović ukazuje da je neoliberalizam zamenjen merkantilizmom, uz neuspele pokušaje povratka u tradicionalniji svet. Ove promjene u političkom sistemu i ekonomiji dovode do daljih političkih turbulencija i jačanja antisistemskih stranka.