Vujović: Država morala mnogo više da radi na građanskom patriotizmu

Podjele u Crnoj Gori intenzivirane su svaki put kada je rastao politički i medijski pritisak iz Srbije, a u određenim periodima i djelovanje Rusije. Identitetska pitanja su često korišćena kako bi se održavala stalna politička mobilizacija i osjećaj ugroženosti, kazao je Zlatko Vujović, ističući da će, kako se Crna Gora bude približavala Evropskoj uniji, slabiti uticaj Srbije i Rusije na unutrašnje procese.

„Država je morala mnogo više da radi na izgradnji građanskog patriotizma i osjećaja pripadnosti. Crna Gora je, po mom mišljenju, premalo ulagala u razvoj institucija, obrazovnih politika i društvenih mehanizama koji bi jačali vezu građana sa državom i njenim vrijednostima“, kazao je za Pobjedu Zlatko Vujović, politički analitičar i predsjednik Upravnog odbora CEMI-ja, dodajući da vjeruje da će proces evropskih integracija, institucionalnog sazrijevanja i smanjivanja spoljnog uticaja dovesti do postepenog smirivanja tih tenzija u Crnoj Gori i jačanja lojalnosti prema crnogorskoj državi.

„Mislim da je danas mnogo teže politički i institucionalno sačuvati i konsolidovati nezavisnost nego što je bilo formalno je obnoviti 2006. godine. Referendum je bio istorijski trenutak i politička prekretnica, ali očuvanje države je dugotrajan proces koji podrazumijeva jačanje institucija, društvene kohezije i otpornost na spoljne uticaje“, kazao je Vujović.

„Kada govorimo o 20 godina od obnove nezavisnosti, važno je napraviti razliku između toga kako će ovaj period ocjenjivati istorija i kako ga danas vide građani koji u njemu žive. Građani su često nezadovoljni radom institucija, kvalitetom života ili političkim tenzijama, i to je legitimno, i opravdano. Međutim, kada se ovaj period bude posmatrao sa istorijske distance, vjerujem da će ocjena biti znatno pozitivnija nego što je danas dominantan osjećaj dijela javnosti“, dodao je on.

„Uprkos dubokoj polarizaciji društva i snažnim spoljnim uticajima, politički procesi su ipak ostali u okvirima mira. Institucije jesu često zakazivale, njihov rad je obilježio veliki stepen korupcije, jačanje organizovanog kriminala i njegove veze sa elementima vlasti, što jeste sve razlog za nezadovoljstvo, ali ako Crnu Goru uporedimo sa regionom, definitivno nijesmo lošiji, a u odnosu na većinu zemalja Zapadnog Balkana smo značajno bolji“, istakao je Vujović.

„Današnje stabilne demokratije su snažno uzdrmane određenim potezima i procesima koji erodiraju integritet institucija, tako da danas čak i mnogo razvijenije demokratije imaju ozbiljne probleme kada se suoče sa autoritarnim tendencijama“, kazao je on.

„Ekonomski gledano, Crna Gora je od najslabije razvijene republike bivše Jugoslavije došla do toga da je danas, po mnogim parametrima, iza Slovenije i Hrvatske, dok je prestigla druge države regiona. Uz to, ostvareni su ključni strateški ciljevi – obnovljena je nezavisnost, država je postala članica NATO-a, a danas je najbliža članstvu u Evropskoj uniji. Zato mislim da je Crna Gora u prethodnih 20 godina prošla ogroman transformacijski put. Ovo više nije država iz devedesetih. Ona je danas otvorenija, tolerantnija i institucionalno zrelija nego što je bila, uprkos svim problemima i podjelama koje i dalje postoje“, poručio je Vujović.

„Crnu Goru su istorijski karakterisale duboke identitetske i političke podjele koje nijesu nastale 2006. godine, već imaju mnogo dublje korijene. Ako pogledamo geografiju referendumskih rezultata, jasno se vidi da su određene razlike postojale između krajeva koji su decenijama bili pod različitim političkim i kulturnim uticajima. Dio teritorija je veoma kasno integrisan u crnogorski državni okvir“, dodao je on.

„Dodatni problem je što je nakon nestanka crnogorske državnosti 1918. godine uslijedio dug period u kojem su tadašnje vlasti sistematski slabile posebnost crnogorskog identiteta i državnosti. Ipak, mislim da je važno reći da vrijeme radi u korist stabilizacije Crne Gore. Istraživanja danas pokazuju da bi podrška nezavisnosti bila znatno veća nego 2006. godine“, istakao je Vujović.

„To govori da su građani u međuvremenu prepoznali prednosti života u nezavisnoj državi – veću političku stabilnost, bolju zaštitu prava, sigurnost, članstvo u NATO-u i evropsku perspektivu. Da bi se podjele dodatno smanjivale, potrebno je ograničiti destruktivne spoljne uticaje koji zloupotrebljavaju identitetska i socijalna pitanja kako bi destabilizovali Crnu Goru“, kazao je on.

„Mislim da problem nije samo u jednoj partiji, nego u svim partijama, odnosno u političkoj kulturi koja je naslijeđena još iz perioda jednopartijskog sistema. Zato se često dešava da se prednost daje poslušnom partijskom kadru, a ne sposobnom profesionalcu“, zaključio je Vujović.