Jovana Marović: Najveći izazov za Crnu Goru je vladavina prava

Jovana Marović, članica Savjetodavne grupe Balkan u Evropi (BiEPAG), upozorava da je najveći izazov za Crnu Goru vladavina prava, posebno poglavlja 23 i 24. Ova oblast će biti ključna za procjenu spremnosti Crne Gore za završetak pregovora sa Evropskom unijom, a ambiciozno očekivanje da će sve obaveze biti ispunjene do kraja godine postaje sve manje realno s obzirom na trenutnu situaciju.

U intervjuu za Monitor, Marović komentariše rezultate ovogodišnjeg Eurobarometra, prema kojem 65% građana Crne Gore vjeruje u EU, što je drastičan pad u odnosu na prošlu godinu kada je taj procenat iznosio 83%. Ona naglašava da se raspoloženje građana mijenja tokom 14 godina pregovora i da oni sada više mjere rezultate prema konkretnim promjenama u svakodnevnom životu.

Marović dodaje da su različite i kontradiktorne poruke iz EU o politici proširenja doprinijele stvaranju skepticizma među građanima. Ipak, formiranje ad hoc radne grupe za izradu pristupnog ugovora jasno pokazuje da proces ulazi u finalnu fazu, iako i dalje ostaju otvorena pitanja, posebno u vezi sa zaštitnim mehanizmima unutar ugovora.

Ona ukazuje da povjerenje crnogorskih građana u EU može biti veće od onoga u članicama, zbog različitih perspektiva iz kojih posmatraju Uniju. Dok građani članica EU kritički gledaju na sistem koji direktno utiče na njihov život, u Crnoj Gori EU se percipira kao prostor stabilnosti i boljih životnih prilika.

Na pitanje o unutrašnjim preprekama, Marović ističe sporo ispunjavanje obaveza iz oblasti vladavine prava, kao i potrebu za dvotrećinskom većinom u Skupštini za ključna imenovanja u pravosuđu, što dodatno otežava proces reformi. Takođe, ukazuje na problem komunikacije sa evropskim institucijama koja je usporena, što može negativno uticati na dinamiku pregovora.

Govoreći o antifašizmu, Marović smatra da se u Crnoj Gori antifašistička većina i dalje može smatrati dominantnom, iako su pokušaji relativizacije tih vrijednosti prisutni. Ona naglašava važnost aktivnog prisustva antifašizma u obrazovnom sistemu i javnim politikama.

Na kraju, komentarišući najavu Opštine Zeta da je poništila odluku o priznanju Kosova, Marović smatra da je to pokušaj političke mobilizacije kroz teme identiteta, ali naglašava da takve inicijative nemaju pravno dejstvo, iako politički i simbolički mogu imati uticaj na percepciju procesa evropske integracije.