Njemački Bundestag podržava ulazak Crne Gore u EU uz reforme

U Bundestagu se prošle sedmice afirmativno pričalo o Crnoj Gori, kao državi koja bi trebalo da bude primjer ostalim kandidatima, uz opasku da su reforme jedino pravo mjerilo spremnosti. "Postoji vremenski pritisak, ali nije riječ o datumima, već o jačanju državnih institucija", kaže Peter Bajer (CDU).

Sve partije u njemačkom parlamentu (Bundestag) podržavaju ulazak Crne Gore u Evropsku uniju (EU) ili imaju pozitivan stav prema Podgorici. Iako dio njih smatra da je cilj koji je Vlada Milojka Spajića sebi postavila, ulazak u “evropski klub” do 2028. godine, ambiciozan, ali ostvariv, gotovo svi upozoravaju da je od datuma ulaska važnije istinsko sprovođenje reformi, kao i puna implementacija osnovnih tržišnih i demokratskih principa EU, uz poruku da će kad država bude bila spremna za učlanjenje, Brisel to znati da prepozna.

To proizilazi iz razgovora koje su “Vijesti” prošle sedmice u Bundestagu vodile s predstavnicima tamošnjih parlamentarnih stranaka. Dok je novinar lista boravio u Berlinu, saopšteno je da je Odbor stalnih predstavnika država članica EU odobrio formiranje ad hok radne grupe za izradu Ugovora o pristupanju Crne Gore EU, što je u glavnom gradu Njemačke pozdravljeno kao važan iskorak.

Njemački kancelar i lider Hrišćansko-demokratske unije (CDU), Fridrih Merc, bio je među prvima koji su pozvali na skori početak rada na sporazumu o pristupanju, kazavši da se s Crnom Gorom može “preći na sljedeći korak”. U najbrojnijem evropskom parlamentu (630 poslanika) afirmativno se pričalo o Crnoj Gori kao državi koja bi trebalo da bude primjer ostalim kandidatima za ulazak u EU, a iz razgovora s njemačkim skupštinarima mogao se steći utisak da svi vide Podgoricu kao narednu članicu EU, ali da su oprezniji u prognozama kada bi to moglo da se desi, ističući da su opipljive reforme jedino pravo mjerilo spremnosti.

Vladajuću većinu u Njemačkoj trenutno čine koalicija CDU/CSU (208 poslanika) i Socijaldemokratska partija (SPD) sa 120 predstavnika, dok su u opoziciji Alternativa za Njemačku (AfD) sa 150, Alijansa 90/Zeleni sa 85 i Ljevica sa 64 poslanika, kao i tri nezavisna poslanika. Iako tamošnji poslanici na Podgoricu gledaju pozitivno, to se ne može reći za tamošnje stanovništvo. Prema istraživanju Eurobarometra iz septembra prošle godine, u Njemačkoj je nivo podrške ulasku Crne Gore u EU bio jedan od najnižih u Evropi - 45 odsto.

Poslanik vladajućeg CDU-a Peter Bajer rekao je “Vijestima” da koalicija CDU/CSU podržava proces pristupanja Crne Gore, kao i da odaje priznanje Podgorici za “dug put” koji je prešla, priznajući ono što je postignuto. Međutim, Bajer je napomenuo da nije sve u datumu pristupanja, ali da razumije zašto bi neko postavio cilj da do određenog datuma postane punopravna članica. “Potreban vam je cilj, neki podsticaj, neka unutrašnja motivacija, što mislim da je dobro. Zato bih bio posljednja osoba koja bi kritikovala vlade ili bilo koga ko to govori. Prošle sedmice, predsjednik Crne Gore (Jakov Milatović) bio je ovdje. Ugostio sam ga sa svojom radnom grupom za zapadni Balkan”, kazao je on.

Bajer je podsjetio da će rad na izradi sporazumu o pristupanju Crne Gore trajati određeno vrijeme, kao i da će Evropskoj komisiji biti potrebno dosta vremena da to pretoči u dokument, da ga proslijedi državama članicama, te da zatim slijedi proces ratifikacije u 27 nacionalnih parlamenata, “a to dugo traje”. “Sada postoji i dodatni pritisak, što zapravo može unijeti više dinamike u cijeli proces. Možda vremenski pritisak može biti i motivacija da se djeluje brže, jer u nekim državama članicama slijede važni izbori, na primjer u Francuskoj naredne godine. Što se više približavamo tim izborima, to će biti teže sprovesti ovaj proces pristupanja kroz parlamente i vlade”, podvukao je on.

Analitičari upoznati s prilikama na Starom kontinentu su u više navrata upozoravali da bi za Crnu Goru bilo vrlo važno da zatvori sva poglavlja i potpiše sporazum o pristupanju EU, prije nego što Francuska eventualno dobije novog predsjednika. Trenutni šef francuske države, Emanuel Makron, zagovornik je ulaska Podgorice u evropsku zajednicu, dok bi eventualni izbor Žordana Bardele (lider krajnje desnog Nacionalnog okupljanja) značajno otežao taj proces.

Bajer je konstatovao da postoji vremenski pritisak, ali da nije riječ o datumima, već o jačanju državnih institucija, čime se istovremeno i društva čine otpornijim. “Ali takođe veoma dobro razumijem da Crna Gora zaslužuje da vjerovatno bude prva naredna članica”, podvukao je on.

S Bajerom je saglasna i njegova koleginica iz SPD-a, Jasmina Hostert. Ona je “Vijestima” kazala da se partija čiji je član jasno zalaže za proširenje EU, posebno kad je riječ o Zapadnom Balkanu. “Taj region se geografski nalazi u srcu Evrope. Kao Evropljanki, uvijek mi je bilo logično da se te zemlje pridruže EU, od kojih mnoge već više od dvije decenije čekaju nastavak procesa”, ocijenila je sagovornica, poručivši da Evropa “konačno mora da ispuni to obećanje”.

Hostert je poručila da svaki proces mora biti zasnovan na zaslugama, kao i da osnovni uslovi za pristupanje, vladavina prava, nezavisno pravosuđe, borba protiv korupcije i sloboda medija, nisu predmet pregovora. “Potrebna nam je jasna perspektiva, s jasnim pravilima i jasnim mjerilima, kako bi se ojačalo povjerenje koje vlade, a prije svega građani regiona, imaju u EU. Ali i EU se mora prilagoditi geopolitičkim promjenama i, prije svega, mogućem proširenju na 33 ili 36 država članica. Proširenje mora biti dijalog, a ne monolog. Najvažnije je da mislimo na građane Balkana - ne smijemo dozvoliti da izgubimo njihovo povjerenje i nadu u Evropsku uniju”, ističe ona.

Sagovornica je zatvaranje 14 poglavlja opisala kao “izuzetan uspjeh”, podsjetivši da su vladavina prava i jasna podjela vlasti uslov bez kog se ne može (lat. conditio sine qua non), te da misli da je ulazak do kraja decenije “ambiciozan, ali realan cilj”.

Za Tobijasa Tajha, poslanika najveće opozicione stranke, AfD-a, koju politikolozi karakterišu kao krajnje desnu, ulazak Crne Gore u EU nije samo pitanje reformi, već i šireg ideološkog gledanja na način trenutnog funkcionisanja te zajednice. Tajh je istakao da su njegovi odnosi s Podgoricom prilično dobri, te da ima veoma pozitivan stav prema Crnoj Gori, kao i prema svim ostalim državama Balkana. On je “Vijestima” rekao da je prošle sedmice razgovarao sa predsjednikom Milatovićem, kao i da je prije nekoliko mjeseci pričao s premijerom Spajićem, opisavši taj razgovor kao “veoma pozitivan”.

Tajh je ocijenio da kao članica EU, u početku postoje jasne koristi i prednosti, ali i da će javnost poslije nekog vremena uvidjeti i one manje pozitivne stvari koje EU donosi. “Biće velikih promjena za stanovništvo, za vašu kulturu, unutrašnju bezbjednost, suverenitet, za donošenje sopstvenih odluka i za glasanje protiv nečega. Ako su građani jasno protiv nečega, imaćete velike probleme sa EU”, dodao je, navodeći Mađarsku kao primjer za tu tezu.

On je konstatovao da je Mađarska bila možda jedina zemlja koja je pravila određene probleme EU “samo zato što ima svoje mišljenje i svoj pogled na neka važna pitanja”. U toj državi je nedavno došlo do promjene vlasti, jer je partija EU-skeptičnog Viktora Orbana, nakon 16 godina vladavine, ubjedljivo poražena na izborima.

Poslanik Alijanse 90/Zelenih, Boris Mijatović, rekao je da njegova partija snažno podržava proces proširenja, kao i da čvrsto vjeruju da su Balkan, odnosno jugoistočna Evropa, suštinski dio i srce Evrope, i da treba da postanu dio EU, ukoliko to žele. “Za to je potrebno ispuniti određene korake jer je EU prije svega tržište. Zato morate imati norme i standarde kako bi vaša privreda mogla da se takmiči na tom tržištu. To je veoma važno, jer ne možemo imati situaciju u kojoj sistem ne funkcioniše”, kazao je on “Vijestima”. Mijatović je konstatovao da su Kopenhaški kriterijumi jako važni, objašnjavajući da se oni tiču ekonomskih aspekata, poput standarda i normi, ali i temelja - demokratije, ljudskih prava, učešća građana.