Institut alternativa: Decentralizacija prostornog planiranja otkrila slabosti sistema

Institut alternativa je na Forumu o decentralizaciji prostornog planiranja istakao slabosti postojećeg sistema. Kako navode, većina opština još uvijek dogovara zajedničke modele saradnje, a kao najveći izazov izdvaja se nedostatak kadrovskih kapaciteta.

Dragana Jaćimović iz Instituta alternativa predstavila je podatke istraživanja iz februara ove godine, koje je pokazalo da je samo devet od 25 opština osnovalo lokalna preduzeća za planiranje prostora, od čega su samo dva operativna. Iako je zakonski rok za njihovo osnivanje istekao u maju 2025., mnoge opštine tek rade na osnivačkim aktima preduzeća, dok neke razmatraju udruživanje.

Marina Izgarević Pavićević, državna sekretarka za prostorno planiranje, istakla je da je zakonsko rješenje kojim se vraća nadležnost opštinama usvojeno na predlog opština. Kako je kazala, politika u ovoj oblasti se redefiniše formiranjem agencije na državnom nivou i preduzeća na lokalnom nivou.

“Kada smo 2021. i 2022. krenuli da donosimo novo zakonsko rješenje, tada je izričit stav lokalnih samouprava bila decentralizacija. Radnu grupu su činili predstavnici komore arhitekata, zajednice opština i građevinske komore, i došli smo do zajedničkog rješenja”, kazala je Izgarević Pavićević.

Ona je dodala da su najveći problem kadrovski kapaciteti, te da su oni bili problem i u ministarstvu kada je proces bio centralizovan. Tokom izrade zakona, radili su analizu kapaciteta lokalnih samouprava i dobili podatke da imamo oko 85 planera, što je dovoljna količina za pokrivanje potreba Crne Gore.

Na pitanje da li je realno očekivati da opštine ispune zakonsku obavezu da do kraja godine donesu lokalne planske dokumente, Izgarević Pavićević je odgovorila da “ovaj rok svakako neće biti ispunjen, ali trudićemo se”.

Jugoslav Jakić, predsjednik Opštine Šavnik, kazao je da zakonsko rješenje nije na najbolji način odgovorilo na trenutne potrebe, te da se boji da teško može odgovoriti na zamisli donošenja tog zakona.

Mirjana Nikolić iz Agencije za projektovanje i planiranje Nikšić kazala je da nije problem u ovoj reformi, nego u prethodnoj koja je osiromašila opštinske uprave kadrovima. “Nije problem da nemamo kadrova, nego interes kadrova koji su već angažovani privatno”, dodala je.

Marjan Obadović iz Sekretarijata za planiranje i unapređenje prostora u Opštini Berane kazao je da se u toku priprema statuta za osnivanje agencije za lokalna planska dokumenta. Svetlana Jovanović, izvršna direktorica Agencije za prostorno planiranje Crne Gore, poručila je da su vrata agencije otvorena za sve lokalne samouprave i naglasila važnost formiranja lokalnih agencija.

Andrija Mirović, izvršni direktor kolašinske Agencije za projektovanje i planiranje prostora, najavio je apliciranje za licencu, dok je Vukica Lalović iz Opštine Žabljak ukazala na probleme zapošljavanja građevinskog inspektora.