Izmjene Ustava ugrožavaju pomoć iz EU

Kroz Reformsku agendu, koja predstavlja ključni dokument sa listom reformskih koraka, Crna Gora se obavezala na izmjenu Ustava do juna 2026. godine. U suprotnom, zemlja rizikuje da izgubi dio novca opredijeljenog iz evropskih fondova, saopštila je Akcija za socijalnu pravdu.

Izmjena Ustava je jedan od ukupno 130 koraka u Reformskoj agendi, koja obuhvata period od kraja 2024. do kraja 2027. godine. Odgovorna institucija za ovaj reformski korak je Skupština Crne Gore, sa prvobitnim rokom ispunjenja do juna 2025. godine. Evropska unija je uvela mehanizam fleksibilnosti koji omogućava dodatno vrijeme za ispunjenje reformi, ali zahtjev za isplatu sredstava se može podnijeti tek po ispunjenju koraka u tom dodatnom periodu.

Novi rok za ispunjenje reformskog koraka vezanog za izmjenu Ustava je jun 2026. godine. U slučaju neispunjenja, država će izgubiti dio novca koji je namijenjen toj reformi. Konkretno, radi se o reformskom koraku pod brojem 4.2.1.2., koji se odnosi na izmjene Ustava u skladu sa pravnom tekovinom EU i evropskim standardima o nezavisnosti sudstva i tužilaštva.

Za izmjene Ustava je potrebna dvotrećinska većina u parlamentu. Partije u Skupštini Crne Gore su deklarativno za evropske integracije, a Vlada je nedavno utvrdila predloge za ustavne izmjene, koji uključuju promjene u sastavu i načinu izbora članova Sudskog savjeta i Tužilačkog savjeta, kao i ukidanje imuniteta članovima Vlade za krivična djela protiv službene dužnosti.

Evropska komisija je usvojila Plan rasta za Zapadni Balkan vrijedan šest milijardi eura u novembru 2023. godine, s ciljem da reforme i finansijska podrška EU pozitivno utiču na ekonomski rast država kandidata. Za Crnu Goru je alocirano 383,5 miliona eura, od čega 110 miliona čine nepovratna sredstva, a 273,5 miliona povoljni krediti.

Planira se dodjela 178,5 miliona eura u vidu budžetske podrške, dok će preostalih 205 miliona eura biti usmjereno na finansiranje infrastrukturnih projekata kroz Zapadnobalkanski investicioni okvir. Na osnovu Plana rasta, Vlada je usvojila Reformsku agendu koja sadrži 32 prioritetne reformske mjere i 130 reformskih koraka neophodnih za ispunjavanje reformi.