Vučić Srbija Kina EU

Politikolog i stručnjak za Jugoistočnu Evropu Aleksandar Rotert objavio je u listu „Berliner cajtung“ tekst pod nazivom „Peking potiskuje Moskvu: Kako Srbija postaje kineska vazalna država u Evropi“. Autor podsjeća da je Srbija, uz Rusiju i Bjelorusiju, kvalifikovana kao jedina autokratija u Evropi.

U tekstu je autor istakao da Srbija dodatno jača partnerstvo sa Narodnom Republikom Kinom, što rezultira sve većim uticajem Pekinga u Evropi. Rotert smatra da je predsjednik Srbije Aleksandar Vučić još prije izvjesnog vremena počeo da svoj kurs prema Moskvi preusmjerava ka Pekingu, prenosi Dojče vele (DW). „I dalje postoji tijesna obavještajna saradnja Srbije sa ruskim službama – konkretno sa unutrašnjom službom FSB, spoljnom službom SVR i vojnom službom GRU. Takođe su propagandne aktivnosti Rusije u Srbiji veoma izražene i naročito se šire putem propagandnih kanala Sputnjik i RT“, navodi se u tekstu.

„Ali kada je riječ o vojno-tehničkoj saradnji i isporukama oružja, Peking je odavno zamijenio Moskvu, jer više od 60 procenata srpskog uvoza oružja dolazi iz Kine“. Autor potom podsjeća na prvo učešće Srbije u kineskoj vojnoj vježbi, na sporazum o slobodnoj trgovini iz 2023. te na kineske kompanije koje u Srbiji realizuju milijardama teške infrastrukturne i rudarske projekte. Tekst ukazuje i na kineske balističke hipersonične rakete vazduh-zemlja tipa CM-400 AKG, sa dometom do 400 kilometara, koje su odnedavno u vlasništvu Beograda, kao i na 2022. kupljene kineske protivvazdušne sisteme FK-3.

„Prema podacima Stokholmskog instituta za istraživanje mira (Sipri), mala Srbija, sa svega 6,5 miliona stanovnika, zauzela je 37. mjesto u svijetu po uvozu naoružanja“, konstatuje autor. On dodaje da Srbija, još iz vremena jugoslovenske federacije, „raspolaže veoma snažnim vojno-industrijskim kompleksom, zahvaljujući kojem može sama da proizvodi veliki dio konvencionalnog naoružanja i pripadajuće municije“. U tekstu se navodi da je Hrvatska zabrinuta zbog naoružavanja Srbije i da je hrvatski premijer Andrej Plenković „lično je generalnom sekretaru NATO-a Marku Ruteu uputio dopis o kineskim balističkim raketama na ruskim avionima MiG-29“.

„Masovno naoružavanje Srbije u svim rodovima vojske – uključujući deset vrsta dronova, među njima i kineski CH-95 – počelo je još prije više od decenije i u međuvremenu je potkopalo značajne uspjehe regionalnog razoružanja: Dejtonskim mirovnim sporazumom, koji je 1995. okončao rat u Bosni, dogovorene su opsežne mjere razoružanja između tadašnjih zaraćenih strana – Bosne, Hrvatske i Srbije. Ove mjere su u okviru ’Dejtona’ uspješno sprovedene do 2012. godine uz nadzor Organizacije za evropsku bezbjednost i saradnju (OEBS). Međutim, od kada je Vučić iste godine faktički preuzeo vlast u Srbiji, on postepeno masovno jača srpske oružane snage“.

Aleksandar Rotert tada prelazi na citiranje anonimnih izvora, što tekst možda čini interesantnijim, ali i spekulativnijim: „Nezvanično se u NATO-u Vučić smatra ‘manjim zlom’: ‘Vučić je đavo kojeg poznajemo’, rekao je jedan diplomata koji je želio da ostane anoniman. Slično su mnogi međunarodni akteri govorili o Miloševiću devedesetih godina. Vučić (nadamo se) nije drugi Milošević, ali svojom masovnom militarizacijom Srbije i agresivnom, ekspanzionističkom retorikom zastrašuje male i uglavnom vojno slabe susjede, posebno dvije glavne žrtve Beograda: Bosnu i Kosovo. Peking takođe ne priznaje nezavisnost Kosova, čime se dodatno učvršćuje srpska prijetnja“.

U tekstu se potom navode primjeri eskalacije na Kosovu – sukob Srba i pripadnika mirovne misije Kfor 2023, ali i Banjska kao i eskalacija poslije tog sukoba: „Vučićevi tenkovi su se zaustavili tik pred granicom. Bez intervencije tadašnjeg američkog državnog sekretara Entonija Blinkena, došlo bi do novog rata za Kosovo“, tvrdi autor. On dodaje da je isporuka kineskih hipersoničnih raketa Srbiji samo posljednja karika u dugom lancu isporuka vojne opreme.

„Visoka predstavnica EU za spoljnu politiku Kaja Kalas više puta je prošle godine kritikovala Beograd i Vučića i upozorila: ‘Srbija se suočava sa strateškim, geopolitičkim izborom gdje želi da bude. Evropska budućnost Srbije zavisi od vrijednosti za koje se opredijeli.’ Međutim, umjesto da ozbiljno shvati upozorenja EU, Vučić je prisustvovao vojnim paradama povodom 80. godišnjice završetka Drugog svjetskog rata, prvo u Moskvi, a zatim u Pekingu. Pored toga, Beograd i dalje ignoriše sankcije EU protiv Rusije i omogućava Moskvi civilne avionske veze između Beograda i više ruskih aerodroma.

Tokom svoje druge posjete Srbiji 2024. godine, Si je rekao: ‘Srbija je prije osam godina postala prvi strateški partner Kine u srednjoj i istočnoj Evropi i sada je prva evropska zemlja sa kojom ćemo graditi zajedničku budućnost.’ Peking postepeno potiskuje Moskvu sa Balkana u vojnom i ekonomskom smislu. Kineski uticaj u Srbiji brzo raste, kako vojni tako i ekonomski, a Zapad to jedva primjećuje. Srbija tako postepeno postaje kineska vazalna država. U taj kontekst uklapa se i nedavno objavljena studija fondacije Bertelsman o stanju demokratije, u kojoj je Srbija – zajedno sa Bjelorusijom i Rusijom – klasifikovana kao jedina autokratija u Evropi.