Posljedice Orbana za Srbiju i Republiku Srpsku

Ishod mađarskih izbora, koji je Evropi donio olakšanje, pokrenuo je u Srbiji i Republici Srpskoj lavinu pitanja šta bi pad Viktora Orbana mogao da znači za Srbe u regionu, piše slovenački list Delo. Više nego Srbe uopšte, to pitanje brine predsjednika Srbije Aleksandra Vučića i nekadašnjeg vođu Srba u BiH Milorada Dodika, dok Srbe zanima šta bi mogli da nauče od Mađarske i ko bi mogao da bude njihov Peter Mađar, navodi Delo.

Pored brige za političku sudbinu svoje elite, odlazak Orbana izazvao je u Srbiji strah od mogućih problema u snabdijevanju energentima iz Mađarske, koja bi pod Mađarom trebalo da bude manje naklonjena Rusiji. To je posebno u prvi plan dovelo pitanje kako bi promjena vlasti u Budimpešti mogla da zakomplikuje već dogovorenu prodaju većinskog ruskog udjela u Naftnoj industriji Srbije mađarskom MOL, što je bio uslov američke administracije za ukidanje sankcija najvećoj energetskoj kompaniji u regionu.

U Republici Srpskoj ljude je u danima posle Orbanovog poraza najviše zabrinula sudbina finansiranja iz mađarskog fonda Progresus, koji je po dogovoru Orbana i Dodika isplaćivao bespovratna sredstva i subvencije poljoprivrednicima i malim preduzetnicima za kupovinu opreme i mehanizacije mađarskih proizvođača. Slovenački list navodi da pomak u Mađarskoj nagovještava nastavak smanjivanja energetske zavisnosti Evrope od Rusije, „što pored Slovaka najmanje smeta Srbima“.

U znak podrške srpskom opiranju zahtjevima Brisela da uskladi spoljnu politiku sa evropskom, ove nedjelje oglasio se ruski šef diplomatije Sergej Lavrov, koji je kritikovao evropsko uslovljavanje Srbije i ponovio da Vučić neće prihvatiti „protivruske“ uslove za članstvo u EU. Lavrov je podsjetio da se Srbija neće pridružiti Uniji ako bi time ugrozila odnose sa Rusijom, a da bi pristupni proces mogao da se nastavi samo uz priznanje nezavisnosti Kosova i usklađivanje sa sankcijama protiv Rusije, čime bi Srbija, po njegovom mišljenju, postala tampon zona u borbi protiv Rusije.

Delo citira spoljnopolitičkog analitičara Boška Jakšića, koji je ocijenio da poraz Orbana, uprkos podršci Donalda Trampa, unosi veliku nervozu u srpske vladajuće strukture, jer pokazuje kako se lako gubi vlast posle decenija autoritarne vladavine i uz podršku najmoćnije države svijeta. Plašenje ratom je, kako kaže, bio predvidljiv odgovor srpskih lidera. Dodik je dan posle Mađarove pobjede na mreži Iks napisao da Republiku Srpsku ugrožava „ratno savezništvo Hrvatske, Albanije i samoproglašenog Kosova“, dok Vučić već duže upozorava na odbrambene sporazume između članica NATO i Kosova kao prijetnju srpskom narodu.

Jakšić smatra da srpske vlasti više od bezbjednosti naroda brine najava Mađara da će istražiti sve sporne poslove prethodne vlade u regionu, uključujući finansiranje skupova poput CPAC, kojima su prisustvovali Orban, Dodik, Vučić i Janez Janša. Za autokrate u regionu ključna poruka mađarskih izbora je da do pobjede vodi težak rad na terenu, dok pokreti bez jasnog vođe u personalizovanim političkim sistemima nemaju šanse, pa će srpska opozicija morati da pronađe zajedničkog lidera, zaključuje slovenački dnevnik.