Ručak u „Keru“: Da li je premijer znao pod čijim portretom sjedi?

Posjeta premijera Crne Gore Miloјka Spajića restoranu „Kero“ u Rožajama otvara pitanja koja prevazilaze protokol: da li je premijer bio upoznat sa istorijskim kontekstom mjesta u kojem je boravio? Restoran „Kero“, u vlasništvu porodice Kardović, na svom zidu ima portret mule Jakupa Kardovića, rad akademskog slikara i njegovog potomka, postavljen na istaknutom mjestu.

Prema objavi na zvaničnoj Fejsbuk stranici restorana, premijer Spajić je tu boravio sa porodicom, što je domaćin javno pozdravio. Pitanje koje se nameće nije protokolarnog, već kontekstualnog karaktera: ko je ličnost čiji portret dominira prostorom u kojem boravi predsjednik Vlade?

Prema navodima iz knjige „Bataljoni narodnih odbornika“ generala Save Joksimovića, mula Jakup Kardović se pominje kao „član druge Prizrenske lige i kapobanda fašističke milicije“, koji je tokom rata obavljao i funkciju nonprefekta. Isti izvor navodi da su jedinice povezane sa tim strukturama učestvovale u napadima na srpska sela u okolini Rožaja i Bihora 1943. godine, uz nasilje nad civilima i razaranje imovine.

Ovi navodi pripadaju korpusu partizanske i poslijeratne historiografije, što otvara prostor za dalja istraživanja i upoređivanje izvora, ali ih nije moguće ignorisati kada je riječ o javnom predstavljanju istorijskih ličnosti. U tom kontekstu, ostaje otvoreno pitanje: da li je premijer bio upoznat sa simbolikom prostora u kojem boravi? Ukoliko nije, postavlja se pitanje nivoa pripreme i informisanosti u protokolu najviših državnih funkcija. Ukoliko jeste, onda ova posjeta dobija i širi značaj, koji prevazilazi privatni karakter.

Dodatnu dimenziju daje pitanje standarda. U javnosti Crne Gore već postoje jasno profilisane reakcije na pojavu kontroverznih istorijskih ličnosti u javnom prostoru. Hipotetička situacija u kojoj bi državni zvaničnik boravio u objektu sa portretom Pavla Đurišića, vjerovatno bi izazvala snažne političke i društvene reakcije. U ovom slučaju, reakcije izostaju. Da li to ukazuje na različite aršine u odnosu prema žrtvama i tumačenju prošlosti, ili je riječ o još jednoj u nizu protokolarnih situacija koje prolaze bez šireg osvrta, pitanje je na koje javnost tek treba da dobije odgovor.