Amandmani na izvještaj o Srbiji

Poslanici okupljeni u Odboru za spoljnu politiku Evropskog parlamenta (AFET) podnijeli su ukupno 531 amandman na nacrt izvještaja o Srbiji, koji je pripremio izvjestilac Evropskog parlamenta za Srbiju Tonino Picula, ekskluzivno saznaje N1.

Najčešći zahtjevi za izmjenama izvještaja kroz amandmane odnose se na: usklađivanje spoljne politike sa EU i uvođenje sankcija Rusiji, oštriju osudu izbornih neregularnosti, rješavanje problema korupcije i pritisaka na pravosuđe, rasvjetljavanje tragedije u Novom Sadu, osudu represije nad studentima i novinarima, kao i zaštitu prava manjina.

U dokumentu u koji je N1 imao uvid ima i pozitivnih amandmana, koji se, u skladu sa stavovima političkih grupacija krajnje desnog spektra, najčešće odnose na podršku neuvođenju sankcija Rusiji, podršku suverenitetu Srbije ili kritiku miješanja EU u unutrašnje stvari zemlje.

Najsnažnija stranka u vladajućoj koaliciji, Evropska narodna partija, u predloženim amandmanima se fokusira na vladavinu prava i osuđuje huškačku retoriku prema susjedima, dok druga grupacija po jačini u koaliciji, socijaldemokrate, dodatno kritikuje vladinu propagandu i traže odgovornost za incident u Banjskoj na Kosovu.

Grupacija Obnovimo Evropu u Evropskom parlamentu snažno kritikuje ruski uticaj i napade na medije, dok je četvrti i najmanji član vladajuće koalicije istovremeno i najkritičniji. Zeleni su se u amandmanima posebno fokusirali na osudu policijskog nasilja nad građanima Srbije tokom protesta i traže obustavu novca iz fondova EU namijenjenog vlastima.

Sa druge strane, krajnje desničarske grupacije poput Evrope suverenih nacija (ESN), čiji je član i zloglasni nemački AfD, imaju blagonaklon stav prema vlastima. Oni pozivaju na nemiješanje EU u unutrašnja pitanja Srbije i protive se podršci protestima.

Grupa Patrioti za Evropu (PfE), koje predvodi Fides Viktora Orbana, pružaju selektivnu podršku vlastima u Srbiji, podržavaju brže proširenje EU, traže da se prizna napredak Srbije na tom putu i ublažavaju kritike drugih poslanika.

Evropski konzervativci i reformisti amandmanima koje su podnijeli često kritikuju Srbiju, ali znatno blažim rječnikom nego što to čine njihove kolege iz vladajuće koalicije. I oni su fokusirani na kritiku vladavine prava, oštro kritikuju saradnju sa Rusijom i Kinom i u jednom amandmanu traže uvođenje sankcija Moskvi.

Ljevica, koja je jedna od najmanjih grupa u Evropskom parlamentu, ostaje verna svojim temama. Osim što su najoštriji u osudi nasilja nad studentima i aktivistima, oni amandmanima kritikuju Srbiju zbog rudarenja i uništavanja životne sredine i jedini su koji se bave radničkim pravima i traže poboljšanje uslova rada.

U pojedinim amandmanima se pominju i konkretna imena. Od osude izjave Borisa Bratine da policija može da "da bije i ubije" ili ukazivanje na rastuću polarizaciju izborom Manje Grčić, koja je „bliska SNS-u“ za direktorku RTS, preko pohvala ostavki koje su kao „čin političke odgovornosti nakon tragedije u Novom Sadu“ koje su podnijeli Miloš Vučević i Milan Đurić, pa sve do Milana Antonijevića, gdje se u jednom amandmanu izražava zabrinutost zbog njegovog „nezakonitog“ izbora i dodaje da je „civilni sektor bio isključen iz procesa“ njegovog odabira i imenovanja.

Poslanici Odbora AFET-a okupiće se 6. maja na konsultacijama tokom kojih bi trebalo da se usaglase oko amandmana koji će postati osnovni dio teksta, koji je Tonino Picula nedavno predstavio javnosti. U nacrtu njegovog osnovnog izvještaja se navodi da je “napredak Srbije ka pristupanju Evropskoj uniji poslednjih godina zaustavljen“, uz napomenu da su glavne zabrinutosti povezane sa „stanjem demokratije i vladavine prava“.

Cio tekst izvještaja naći će se pred poslanicima Evropskog parlamenta na poslednjoj plenarnoj sjednici prije ljetnje pauze, koja je zakazana 6-9. jula u Strazburu. Prema ranijoj praksi, očekuje se da će debata o ovom dokumentu u formi rezolucije biti održana u utorak 7. jula, a glasanje dan kasnije u podne. Rezolucije EU parlamenta nisu obavezujući dokumenti, ali predstavljaju snažne političke smjernice za dalje djelovanje ostalih institucija i jedan su od ključnih dokumenta koji se koristi prilikom pisanja godišnjeg izvještaja o napretku Srbije.