Ugrožena opština Severna Mitrovica: Da li Albanci spremaju novi udar?

Gradonačelnik Severne Mitrovice Milan Radojović izjavio je da "građani žele da žive u Severnoj Mitrovici a ne u ujedinjenoj Mitrovici" i dodao da "međunarodna zajednica mora da stavi do znanja da taj plan Aljbina Kurtija nije moguće realizovati". On je naglasio da Aljbin Kurti želi da ne postoji posebna opština Severna Mitrovica, već da bude pripojena južnom delu.

Radojović je ukazao na to da je od njegovog stupanja na dužnost 5. decembra, tzv. vlada Kosova i novoizabrani gradonačelnik Kosovske Mitrovice počeli sa agresivnim pristupom. Mnogi put su dolazili u Severnu Mitrovicu i najavljivali programe koji nisu u njihovoj nadležnosti, direktno se mešajući u nadležnosti Severne Mitrovice.

Izjava gradonačelnika došla je nakon jučerašnjeg marša albanskih gimnazijalaca iz Kosovske Mitrovice, koji je organizovao gradonačelnik Južne Mitrovice Faton Pec, kako bi "odali počast za 104 nestala Mitrovčanina". Nakon marša, Pec i gimnazijalci su obišli privatnu kuću u naselju Brđani, gde planiraju da otvore "muzej genocida Srba nad Albancima".

Radojović je ranije upozorio međunarodnu zajednicu da Kurti i gradonačelnik Južne Mitrovice negiraju postojanje posebne opštine Severna Mitrovica i da ulažu napore da ona prestane da postoji. Građani Severne Mitrovice, kako je rekao, "već decenijama se bude u strahu i sa zebnjom šta će se sledeće desiti".

Izjave gradonačelnika su usledile nakon učestalih poseta prištinskih zvaničnika Severnoj Mitrovici. Nakon trogodišnje uprave Albanaca, opština je ponovo vraćena pod upravu Srba, ali je grad okupiran od strane prištinskih specijalaca.

Napadne posete albanskih funkcionera su ponovo aktuelizovale priču o "ujedinjenju Kosovske Mitrovice" i ukidanju opštine Severna Mitrovica. Još krajem 2018. godine tadašnji gradonačelnik Južne Mitrovice Agim Bahtiri govorio je o tom procesu, a ideju je podržao i tadašnji predsednik tzv. Kosova, Hašim Tači, koji je rekao da je "ujedinjenje grada nezaustavljiv proces".

Tači je dodao da su "građani Mitrovice rekli svoje", misleći na peticiju koju je potpisalo 16.500 Albanaca. Bahtiri je tada izjavio da će se "ujedinjenje Mitrovice desiti bez obzira na prepreke".

Jedan od Srba iz Severne Mitrovice, koji je nekada bio deo srpskog otpora, rekao je da su "sadašnje najave mnogo ozbiljnije" jer je sever, uključujući Severnu Mitrovicu, pod čvrstom kontrolom specijalaca, dok su srpske strukture demontirane.

Opštine Severna i Južna Mitrovica osnovane su na osnovu Ahtisarijevog plana za tzv. Kosovo. Izmene zakona o administrativnim granicama opština mogući su samo u skupštini samoproklamovane države na osnovu dvotrećinske većine.

Aljbin Kurti nije direktno komentarisao ideju o "ujedinjenju" srpskog i albanskog dela grada, ali su njegove česte posete Severnoj Mitrovici slale jasne poruke o njegovim namerama. Tokom prošle godine, Kurti je prisustvovao izgradnji dva nova mosta na Ibru, koji su otvoreni i omogućili lakši pristup južnom delu grada.

Od otvaranja mostova, u Severnoj Mitrovici zabeleženi su incidenti u kojima su učestvovali Albanci iz južnog dela, koji su izazivali sukobe sa Srbima. Srbi smatraju da je cilj izgradnje mostova "opšta albanizacija srpskog dela grada".

Na osnovu zvaničnih procena, broj Srba na Severu, posebno u Severnoj Mitrovici, smanjen je za više od 20 procenata u poslednje četiri do pet godina. "Jasna nam je namera svih najava o ujedinjenju", rekao je sagovornik iz Severne Mitrovice, dodajući da bi se ujedinjenjem opština Srbi doveli u situaciju potpune marginalizacije.

Pre Bahtirijeve peticije iz 2018. godine, pokušaji "ujedinjenja grada" su se dešavali i ranije, ali su se dogodili uz prisustvo međunarodnih snaga. Na mostu i oko njega desilo se više od hiljadu incidenata, a 250 Srba je teže povređeno.

Na najteže dane na mostu spadaju događaji iz marta 2004. godine, kada su se desili pokušaji upada Albanca u severni deo grada. Takođe, 22. juna 2014. godine došlo je do velikog incidenta kada je oko 500 Albanaca probilo policijske kordone i pokušalo da uđe u severni deo.

"Albanaca neće odustati od ideje o ujedinjenju grada, što bi predstavljalo lomljenje kičme srpskom narodu", zaključio je jedan od Srba iz Severne Mitrovice.