Donacije političkih partija u Crnoj Gori

Političke partije u Crnoj Gori, koje se dominantno finansiraju iz državnog budžeta i opštinskih kasa, prošle godine su potrošile stotine hiljada eura na donacije, pomoći i sponzorstva: od izdvajanja sredstava za kulturno-umjetnička društva do stipendija i podrške školama. Iako to nije zakonom zabranjeno, postavlja se pitanje opravdanosti i mogućih zloupotreba takve prakse.

Iz konsolidovanih izvještaja o poslovanju stranaka u prošloj godini, koji su objavljeni na sajtu Agencije za sprečavanje korupcije (ASK), vidi se da su od parlamentarnih partija donacije prijavili Nova srpska demokratija (NSD), Demokratska narodna partija (DNP), Socijalistička narodna partija (SNP), Bošnjačka stranka (BS), Albanska alternativa, Demokratski savez Albanaca, ali i vanparlamentarni politički subjekti - lista “Budva naš grad” Nikole Jovanovića, Stranka evropskog progresa, Grupa građana “Preokret za Danilovgrad”, Nacionalna albanska unija, Demokratska srpska stranka, Stranka pravde i pomirenja (SPP).

Izvještaji pokazuju da sve partije prihode ostvaruju dominantno iz budžeta države i lokalnih uprava, a manji dio iz članarina, donacija, odnosno privatnih izvora. Iz ASK-a su ranije, odgovarajući na pitanja “Vijesti”, kazali da Zakonom o finansiranju političkih subjekata i izbornih kampanja nije propisana izričita zabrana političkim subjektima da daju donacije ili stipendije trećim licima. Međutim, ASK je inicirao da se ovo pitanje precizno normira kako bi se otklonile nedoumice u praksi i spriječile moguće zloupotrebe.

Izvršna direktorica Akcije za socijalnu pravdu, Ines Mrdović, izjavila je da u Crnoj Gori partije funkcionišu kao bilo koja druga firma, ali da su, za razliku od mnogih drugih biznisa, “u plusu”. Tako da, kako kaže, partije novac mogu davati za redovne zarade, povremena radna angažovanja, troškove svog rada, pa i za donacije ili humanitarne pomoći. Mrdović smatra da je pitanje zašto se javni novac opredjeljuje za partije, jer one dominantno treba da se finansiraju od svog članstva, a ne da budu na teretu svih poreskih obveznika.

Najviši iznos donacija prošle godine prijavila je Albanska alternativa Nika Đeljošaja. Ona je izdvojila 32.335 eura za kulturno-umjetnička društva “Ana Malit” i “Maja e karanfilit”, Fudbalski klub “Malesija”, kao i nevladine organizacije “Ora” i “Galeb”. Ova partija je davala donacije i u 2024. godini, a iz državnog budžeta su u 2025. godini dobili 430.339 eura, dok su iz lokalnih samouprava dobili 35.458 eura.

Demokratska narodna partija (DNP) je u 2025. pod stavkom “troškovi sponzorstva, donacije i pomoći” potrošila 21.554 eura, dok je prethodne godine imala 414.702 eura iz budžeta za redovan rad. Bošnjačka stranka (BS) je iz svog budžeta izdvojila 317.340 eura za “pomoć”, ali nije navedeno kome su te donacije upućene. Grupa građana “Preokret za Danilovgrad” je tokom prošle godine potrošila 1.689 eura na donacije, uključujući donaciju vrtiću i osnovnoj školi.

Darko Zarubica iz ove grupe građana istakao je da doniranjem žele da poboljšaju grad, naglašavajući da se javna sredstva trebaju trošiti odgovorno i tamo gdje su najpotrebnija.