Crna Gora suočena sa dubokim društvenim podjelama

Crna Gora se suočava sa dubokim društvenim podjelama, a identitetska pitanja su, poslije promjene vlasti 2020. godine, instrumentalizovana za dnevnopolitičke obračune. Stalne tenzije mogu lako prerasti u širi društveni kontekst. Sonja Biserko, predsjednica Helsinškog odbora u Srbiji, ističe da snažan uticaj Srbije, koji se ostvaruje kroz političke, medijske i crkvene kanale, ima destabilizujuću ulogu.

Po njenim riječima, Srpska pravoslavna crkva (SPC) djeluje više kao politička nego kao vjerska institucija, a ruska crkva ima zadatak da obesmisli evropske vrijednosti. Ulazak Crne Gore u EU 2028. godine je moguć, ali ne i vjerovatan bez značajnog ubrzanja reformi u naredne dvije godine. EU nudi reforme koje jačaju institucije u korist građana.

Biserko naglašava da je Crna Gora danas duboko podijeljeno društvo jer nije postigla konsenzus o sopstvenom identitetu, državnosti i geopolitičkom pravcu. Ključna pitanja o identitetu i pravcu države ostala su otvorena, što je dovelo do trajnih sukoba. Promjena vlasti iz 2020. godine dodatno je produbila podjele, a uticaj Srbije i Rusije dodatno internacionalizuje unutrašnje konflikte.

Ona dodaje da su crnogorske partije građanske orijentacije ostvarile istorijske rezultate, ali gubitak vlasti pokazuje da ta politička legitimacija više nije dovoljna. Da bi ponovo zadobile povjerenje birača, potrebno je otvoriti prostor za novu generaciju lidera, unaprijediti unutrašnju demokratizaciju i razviti jasniji socio-ekonomski program.

Na pitanje o mogućem ulasku Crne Gore u EU do 2028. godine, Biserko odgovara da je to moguće, ali da će odluka zavisiti od ispunjavanja kriterijuma i geopolitičke volje EU, uz napomenu da kriterijumi neće biti potpuno zanemareni.