Desničari pod raznim maskama u Crnoj Gori

Većina parlamentarnih partija u Crnoj Gori pripada desnom centru i na različite načine baštini konzervativne vrijednosti, ali istovremeno zauzimaju i suprotne pozicije. Tako politički analitičar Stefan Đukić analizira ideološke pozicije najvažnijih političkih subjekata u Crnoj Gori.

On je “Vijestima” rekao da je teško ideološki profilisati crnogorske partije, ali da takav problem postoji i u drugim državama. Kako ističe, mnogi su rekli da se više ne radi o liniji “lijevo pa desno”, nego o čitavom spektru. “Imamo situacije da su stranke, recimo, socijalno-konzervativne, a ekonomski liberalne, odnosno ljevičarske, socijalističke i obrnuto - da imamo partije koje su socijalno-liberalne, a ekonomski-konzervativne”, objašnjava Đukić.

Naglašava da je u Crnoj Gori specifično da iste stranke istovremeno zauzimaju dva različita polja na istoj ravni, pa su “u smislu da su istovremeno socijalno-konzervativne i liberalne, ili da su istovremeno ekonomski socijalističke i fiskalno-tvrde, da ne kažemo neokapitalističke”, kazao je Đukić.

Govoreći o najjačoj parlamentarnoj partiji - Pokretu Evropa sad (PES), Đukić podsjeća da je to stranka koja se najviše borila za povećanje minimalne zarade, što je nesumnjivo socijalistička tvorevina. “Istovremeno, isti taj PES je smanjio poreze u privredi, išavši time na nešto što nije socijalistička tekovina... Tako da u jednom svom potezu ona nastupa i ekonomski-konzervativno i ekonomski-socijalistički”, objašnjava Đukić.

PES se zalaže za davanje aerodroma pod koncesije, dok bi se neka lijeva partija zalagala da to u potpunosti ostane državni resurs. Vlada, u kojoj je PES najzastupljenija partija, nedavno je predložila davanje aerodroma u Tivtu i Podgorici pod koncesiju južnokorejskoj kompaniji Incheon International Airport Corporation (IAC) na 30 godina. Konačnu odluku donijeće Skupština. PES je nastao u junu 2022. godine, a osnovali su ga dva bivša ministra iz nekadašnje ekspertske Vlade Zdravka Krivokapića - Milojko Spajić i Jakov Milatović.

Kad je u pitanju najveći opozicioni politički subjekt - Demokratska partija socijalista (DPS), Đukić nije uvjeren da su oni sigurni gdje su ideološki, jer se reklamiraju kao zaštitnici tekovina crnogorske nezavisnosti. U toj borbi, kako kaže, oni bi mogli i braniti neke socijalističke, ljevičarske tekovine, ali, uglavnom, brane one iz domena konzervativnog, koje su vezane za državne simbole i slično. Ističe da partije koje se zalažu za nacionalna pitanja su, uglavnom, partije na desnom spektru.

Đukić ocjenjuje da su, ne samo DPS, već i svi činioci nekadašnje vlasti nacionalno-konzervativne partije jer je njima važan odnos prema simbolima, Ustavu, zakonima... “Takođe, njihov odnos prema ekonomskim reformama, koje su se dešavale u posljednjih par godina, je takođe činio da se oni mogu okarakterisati kao stranka velikog biznisa”, kazao je Đukić.

Govoreći o Novoj srpskoj demokratiji (NSD), Đukić ocjenjuje da je najkonzervativnija partija, iako je imala povremene socijalističke istupe u opoziciji. “Ekonomski, postoje određena lutanja, kao što postoje i kod svih naših partija, ali ako neku partiju možemo da stavimo na konzervativni spektar, to su oni”, kazao je Đukić.

Što se tiče Demokrata, Đukić ocjenjuje da je veliko pitanje da li oni znaju šta su. Njihova namjera da se učlane u Evropsku narodnu partiju (EPP) možda govori čemu oni streme, ali je dobro pitanje da li su odabrali ideološku profilaciju. “Oni su od početka bili ‘big tent’ partija koja pokušava da privuče sve i htjeli su na taj način da budu u nekom centru”, smatra on.

Đukić navodi da nema dileme gdje su partije nacionalnih manjina - sve su desni centar. “Zastupaju pozicije nacionalne manjine i u tome su definitivno sigurne. BS je imao i poteze nekarakteristične za desne partije, ali Đukić smatra da ovakve postupke imaju sve stranke u Crnoj Gori zato što lutaju i žele da privuku birače.

Govoreći o Socijalističkoj narodnoj partiji (SNP), Đukić ocjenjuje da su se ugledali na ostale istočnoevropske lijeve partije, ali da su se izgubili u cijepanjima. “SNP je pokušavala da bude ona stara, polureformisana komunistička partija, kakvih imamo širom istočne Evrope, ali se vremenom, u svojim lomovima, izgubila”, zaključuje Đukić.