Pristupanje EU – Crna Gora i Island

Prema navodima Frankfurter Algemajne Cajtung (FAZ), Crna Gora se nada da bi mogla da pristupi Evropskoj uniji zajedno sa Islandom. Skepticizam prema proširenju Unije, posebno u Austriji i Njemačkoj, dodatno komplikuje situaciju.

Većina građana u Njemačkoj i Austriji protivi se mogućem proširenju Evropske unije, a istraživanje Eurobarometra iz septembra 2025. godine pokazuje da na nivou cijele EU 56 odsto ispitanika podržava prijem novih članica. U Njemačkoj je to 49 odsto, dok u Austriji podrška iznosi 45 odsto, što znači da su zagovornici proširenja u manjini.

FAZ ističe da je odbijanje proširenja dijelom povezano sa lošim imidžom kandidata, posebno iz zemalja Zapadnog Balkana. Osim Turske, koja ima status kandidata, ostali kandidati iz istočne Evrope, uključujući Crnu Goru, često se doživljavaju kao zemlje koje više uzimaju nego što daju, što dodatno pogoršava percepciju.

U „skeptičnoj Austriji“ ipak postoji podrška za proširenje, ali samo kada je riječ o Norveškoj (62 odsto) i Islandu (57 odsto). Norveška i Island ne izazivaju strah i smatraju se potencijalnim obogaćenjima za EU. Island bi mogao postati relevantan kandidat za članstvo ukoliko građani na referendumu zakazanom za kraj avgusta podrže nastavak pristupnih pregovora.

Ovi rezultati su nepovoljni za Crnu Goru, koju Evropska komisija naziva „predvodnicom“ među balkanskim kandidatima. Crna Gora je jedina kandidatkinja koja je otvorila svih 33 pregovaračka poglavlja i zatvorila više poglavlja od drugih, ukupno 14. Cilj je članstvo do 2028. godine.

Ipak, vlasti u Podgorici su svjesne rezervi prema balkanskim zemljama. Prema pisanju FAZ-a, pojavila se ideja da Crna Gora pokuša da uđe u EU zajedno sa manje kontroverznom državom, poput Islanda. Ukoliko se na islandskom referendumu podrži nastavak pregovora, Crna Gora bi mogla iskoristiti pozitivan imidž Islanda za takozvano „tandemsko pristupanje“.

Ministarka spoljnih poslova Islanda, Katrín Gunarsdotir, nije dala direktan odgovor na pitanje o zajedničkom ulasku Crne Gore i Islanda u EU, ali je naglasila da Island vjeruje u saradnju pod jednakim uslovima. To je i zvaničan stav Crne Gore, a realizacija takvog pristupa mogla bi se pokazati realnom već naredne godine.