EU razmatra smanjenje finansiranja Srbiji do 1,5 milijardi eura

Evropska unija razmatra smanjenje finansiranja Srbiji do 1,5 milijardi eura iz svojih fondova, usljed zabrinutosti za stanje demokratije u toj zemlji, izjavila je evropska komesarka za proširenje Marta Kos.

Kako je rekla, "Sve smo više zabrinuti zbog onoga što se dešava u Srbiji", navodeći na zakone koji podrivaju nezavisnost pravosuđa, obračun sa demonstrantima i miješanje u rad nezavisnih medija. Kos je naglasila da Komisija procjenjuje da li Srbija ispunjava uslove za isplate iz finansijskih instrumenata EU.

U poslednjim sedmicama, pritisak unutar Komisije raste da se ta sredstva uskrate, prema riječima četvorice zvaničnika EU koji su željeli ostati anonimni. EU je također kritikovala reformske mjere koje je uveo Aleksandar Vučić, predsjednik Srbije, čija se vlada suočila sa masovnim protestima.

Danijel Apostolović, ambasador Srbije pri EU i glavni pregovarač, izrazio je uvjerenje da do obustave finansiranja neće doći i da Srbija ne odustaje od svog puta ka punopravnom članstvu u EU. Beograd ostaje uključen u intenzivne razgovore sa Komisijom.

Paket zakona za reorganizaciju sudova i promjenu načina imenovanja sudija i tužilaca predstavljao je, prema Kos, "ozbiljan korak unazad" za Srbiju. Venecijanska komisija, pravno-savjetodavno tijelo Savjeta Evrope, trebalo bi krajem mjeseca da da stručno mišljenje o spornim izmjenama zakona, što bi moglo podstaknuti Komisiju da zamrzne finansiranje.

Kos je najavila da će tražiti usklađivanje pravosudnih zakona sa preporukama Venecijanske komisije. Beograd je "jasno saopštio" da će slijediti preporuke čim ih dobije, dodao je Apostolović.

EU je najveći pružalac finansijske podrške Srbiji, a od 2021. do 2024. godine dodijelila joj je više od 586 miliona eura bespovratnih grantova. Još do 1,5 milijardi eura je na raspolaganju, pod uslovom sprovođenja reformi. Srbija je od 2000. godine od EU dobila više od sedam milijardi eura kroz fondove i investicije.

Međutim, Srbija vodi osjetljivu politiku balansiranja između EU i Rusije, dok istovremeno prima novac iz Brisela. Sofija Todorović, direktorica balkanske nevladine organizacije za ljudska prava YIHR, izjavila je da su medijske slobode i vladavina prava u Srbiji "na aparatima" zbog pritiska vlasti na novinare, pozivajući Komisiju da interveniše.

Strpljenje EU prema Beogradu se smanjuje, a oštar izvještaj o napretku Srbije u procesu proširenja iz novembra prošle godine upozorio je na nazadovanje i "anti-EU narativ" na najvišim nivoima srpske politike.