Granični prelaz Gradiška ostaje zatvoren usljed političkih sukoba

Granični prelaz Gradiška i dalje ostaje zatvoren uprkos uloženih 100 miliona eura. Gužve i gubici u privredi se gomilaju, sve zbog blokade jednog čovjeka i sukoba stranaka u Federaciji BiH, piše Dojče vele.

Kada je 2022. svečano otvoren novi most preko Save kod Gradiške, mnogi su vjerovali da se time konačno završava višedecenijska agonija čekanja na novi, moderan granični prelaz. Evropska unija je uložila više od 100 miliona eura u izgradnju mosta i pristupne infrastrukture, dok je Republika Srpska finansirala značajan dio pripremnih radova i eksproprijacije zemljišta, prenosi Dojče vele.

Međutim, četiri godine kasnije most i dalje ne obavlja svoju osnovnu funkciju – rasterećenje centra Gradiške, gdje se nalazi postojeći prelaz, kao i povezivanje auto-puta Banjaluka–Gradiška sa auto-putem prema Zagrebu. Glavni razlog je neusvajanje izmena Pravilnika o raspodeli radnih mjesta u Upravi za indirektno oporezivanje BiH (UIO), dokumenta bez kojeg granični prelaz Gradiška ne može formalno da počne s radom.

Svaki dan kašnjenja u otvaranju prelaza donosi realne gubitke privredi i budžetima. Prema procjenama Privredne komore RS, kamioni koji čekaju u kolonama kroz gradsku zonu Gradiške – naročito tokom praznika – stvaraju troškove u gorivu, vremenu i izgubljenim isporukama, čija se vrijednost mjeri milionima maraka godišnje.

Izvori iz UIO tvrde da se iza blokade zapravo krije borba za kontrolu nad kadrovima i prihodima. Nova sistematizacija podrazumijevala bi i preraspodjelu zaposlenih iz pojedinih regionalnih centara, što bi, prema tumačenju federalne strane, promijenilo postojeći odnos zapošljavanja po entitetima. U praksi to znači da dio političkog vrha – u ovom slučaju predvođen SDA – ne želi da se otvaranjem novog prelaza poveća broj zaposlenih iz Republike Srpske unutar UIO.

Još jedna sjednica Upravnog odbora UIO završena je bez rezultata. Ministar finansija i trezora BiH Srđan Amidžić (SNSD) rekao je poslije sjednice da je predstavnik iz Federacije BiH iz reda eksperata Zijad Krnjić ponovo blokirao pravilnik kojim bi se utvrdila sistematizacija i raspodjela radnih mjesta po regionalnim centrima i graničnim prelazima. „Apsurd Bosne i Hercegovine. Izgleda da je lakše zaustaviti pet miliona putnika nego jednog čovjeka naterati da radi svoj posao. Sve stoji – prelaz, most, zdrav razum. Jedino ne stoji politička destrukcija koja dolazi iz Sarajeva, a koja se očigledno ogleda u liku Zijada Krnjića“, rekao je Amidžić.

Sa druge strane, Krnjić odbacuje optužbe da je glavni krivac za blokadu. Problem je, kaže, mnogo dublji i povlači pitanja oko kojih godinama nema dogovora, zbog čega je, tvrdi, Federacija BiH na gubitku. „Prema obračunu za 2025. godinu Republika Srpska duguje Federaciji BiH više od 151 milion KM, a o tome se uopšte ne raspravlja. To je prešlo sve granice razuma, ali oni kažu – biće rješeno“, ističe Krnjić.

Udruženje privrednika iz Republike Srpske podnijelo je krivičnu prijavu protiv Krnjića zbog sumnje da „zloupotrebom položaja i prekoračenjem ovlašćenja nanosi milionsku štetu državnom budžetu i onemogućava puštanje u rad međunarodnog graničnog prelaza Gradiška“. U prijavi se navodi da Krnjić svesno odlaže usvajanje pravilnika jer želi da zadrži kontrolu nad kadrovskim pozicijama u UIO.

Ministarka finansija RS Zora Vidović oštro je reagovala nakon što je propala i peta sjednica UIO na kojoj se razmatralo ovo pitanje. Upozorila je da građani BiH postaju taoci institucionalne samovolje jednog čovjeka. „Da se ovaj granični prelaz nalazi na teritoriji Federacije, predstavnici iz Republike Srpske bi glasali za to“, rekla je Vidovićeva.