Uticaj Kremlja na Balkanu

Partija Jedinstvena Rusija je 2011. godine imala potpisane sporazume sa više od 30 partija, a nijesu tražene od njih da se odreknu Evropske unije iz dva razloga: ekonomski i zbog dobre saradnje Angele Merkel, kancelarke Njemačke, i Vladimira Putina, predsjednika Rusije. Ove tvrdnje potvrdili su bivši diplomati Boro Šuput i Srećko Đukić, komentarišući izjave crnogorskog premijera Milojka Spajića da je Putin tražio od tada vladajuće Demokratske partije socijalista (DPS) da Crna Gora ne ulazi u EU nakon potpisivanja sporazuma između DPS-a i Jedinstvene Rusije 2011. godine. DPS je objavio sporazum u kojem se ne pominje Evropska unija.

Uprkos tome, dolazi do nesporazuma koji otvara pitanje do kojeg momenta je Putin bio prihvatljiv za EU. Politika trgovine pokazuje da je Putin bio 'prihvatljiv' za Evropu sve do njegovog govora iz februara 2007. na Minhenskoj bezbjednosnoj konferenciji, kada je upozorio na neprihvatljivo dalje širenje NATO-a na Istok. Boro Šuput, diplomata u penziji, objašnjava da je Njemačka bila glavni evropski adresat tog upozorenja, a da su dobri odnosi između Putina i Merkelove imali svoje objektivne razloge.

Šuput poručuje da je u pitanju dublji stepen međusobnog poznavanja, simbolizovan time što Merkelova govori ruski, a Putin njemački. On takođe naglašava da odnos SAD, EU i Njemačke prema Rusiji nikada nije mnogo udaljio od hladnoratovske logike, uprkos retorici. Putinovo upozorenje nije dovelo do promjene u politici prema Istoku, što se vidjelo kroz događaje kao što su Majdan, rusko pripajanje Krima 2014. i početak pobune u Donbasu.

Srećko Đukić, bivši ambasador u Bjelorusiji, smatra da Putin nije promijenio svoju politiku prema EU, nego prema NATO-u. On ističe da je Putin imao velike planove sa EU, ali da su ti planovi narušeni tokom 'narandžaste revolucije' 2004. godine, kada je njegov favorit Viktor Janukovič izgubio na izborima. U Moskvi su prevagu odnijele snage specijalnih službi koje su se zalagale za oštar kurs prema Zapadu.

Đukić ukazuje da su problematične teme bezbjednosti nastale zbog proširenja NATO-a, koje je Moskva, pod vlašću Jeljcina i Putina, prvobitno aminovala. On se poziva na obećanja o širenju NATO-a koja niko nije mogao da potvrdi. Tokom vremena, saradnja između Moskve i Zapada je izostajala, uključujući i planove sa EU.

Ipak, Moskva je nastojala da kontroliše Zapadni Balkan. Jedinstvena Rusija je 2016. godine na svom XV kongresu potpisala zajedničku deklaraciju sa partijama desne orijentacije iz Srbije, Crne Gore, tadašnje Makedonije i Republike Srpske, koja je predviđala stvaranje vojno neutralne teritorije na Balkanu. Đukić navodi da u odnosima sa Rusijom partijska saradnja doživljava posebnu specifičnu težinu, a da su skoro sve partije korespondirale sa Jedinstvenom Rusijom.

Prema Đukiću, najaktivnije stranke u tim odnosima su SRS, SNS, DSS i SPS, ali ne treba zaboraviti ni vitalne kanale komunikacije sa dokazanih rusofilima iz Srbije i Crne Gore. On naglašava da se istorija ponavlja u odnosima sa Moskvom.