Radulović o radu Budžetske inspekcije: Selektivnost i netransparentnost

Jovana Radulović iz Centra za građansko obrazovanje (CGO) analizirala je trenutne prakse Budžetske inspekcije, ističući da su one obilježene selektivnošću i netransparentnošću. Na zahtjev CGO-a za izvještajem o radu Budžetske inspekcije za 2025. godinu, Ministarstvo finansija je odgovorilo da je dokument 'u izradi'.

CGO je ukazao na to da Zakon o budžetskoj inspekciji propisuje da godišnji izvještaj glavnog budžetskog inspektora mora biti dostavljen ministru finansija do 15. januara tekuće godine, što znači da su zakonske odredbe prekršene. Ovaj izvještaj nije dostupan ni nakon okončanja prvog kvartala.

Radulović takođe naglašava da je Plan nadzora budžetske inspekcije za 2026. godinu objavljen tek nakon zahtjeva CGO-a, što pokazuje reaktivnu, umjesto proaktivnu transparentnost. Postupanje Budžetske inspekcije po inicijativama koje ukazuju na nepravilnosti ostaje selektivno i često bez vidljivog ishoda. Na primjer, CGO je u junu 2025. godine uputio inicijativu za vršenje inspekcijskog nadzora u RTCG-u, ali do danas nema informacija o izvršenju nadzora.

Analiza planova nadzora za 2024, 2025. i 2026. godinu pokazuje da je transparentnost slabila. Planovi za prethodne godine sadržali su detaljne informacije, dok je plan za 2026. sveden na opšte formulacije. Ovaj trend ukazuje na smanjenje odgovornosti Budžetske inspekcije prema javnosti.

Radulović ističe da su sužene mogućnosti eksterne procjene Budžetske inspekcije, što otvara prostor za arbitrarnost suprotnu principima integriteta. Uporedna praksa u regionu pokazuje da budžetske inspekcije mogu imati transparentnije procedure i prioritete nego što je to slučaj u Crnoj Gori.

CGO konstatuje da nedostatak kadrovskih kapaciteta nije prepoznat kao poseban rizik, a tek u Planu za 2026. godinu ovaj problem je uvršten u registar rizika. Međutim, način na koji je to adresirano djeluje površno. Predložena sredstva za jačanje kapaciteta Budžetske inspekcije ostaju nejasna, a CGO zahtijeva da javnost dobije informacije o realizaciji tih sredstava.

Radulović naglašava da zatvaranje Poglavlja 32 ne može zamijeniti mjerljive rezultate u praksi. Institucije moraju potvrditi reformske iskorake kroz dosljednu primjenu zakona i punu transparentnost rada. Opravdana sumnja ostaje da se napredak bilježi kroz birokratsko ispunjavanje obaveza, a ne kroz stvarno funkcionisanje sistema finansijske kontrole.