Težak udarac SAD-u: Iran uništio avion za nadzor

Američki avion E-3 Sentry AWACS uništen je u iranskom raketnom napadu na vazdušnu bazu Princ Sultan, koji se dogodio 27. marta. U napadu je ranjeno više od deset američkih vojnika, od kojih dvojica teže. Oštećeni su i avioni za dopunu goriva u vazduhu, piše Defence Industry Europe.

Portparol američkog Centralnog zapovjedništva odbio je da komentariše incident. Fotografija koju je analizirao časopis Air & Space Forces Magazine navodno prikazuje značajnu štetu na avionu E-3 u bazi, ali razmjere oštećenja nijesu nezavisno potvrđene. Ako se te informacije potvrde, zvaničnici kažu da bi šteta mogla biti nepopravljiva. Prema nezvaničnim podacima, prije napada u bazi je bilo stacionirano šest aviona E-3.

Avioni E-3 AWACS imaju centralnu ulogu u američkim vazdušnim operacijama još od kasnih 1970-ih, omogućavaju komandovanje i nadzor, kao i obavještajne, nadzorne i izviđačke sposobnosti. Intenzivno su korišćeni u sukobima poput operacije Pustinjska oluja, rata na Kosovu, kao i operacijama u Iraku, Avganistanu i protiv Islamske države. Međutim, flota je smanjena na 16 aviona, sa operativnom spremnošću od oko 56 odsto u fiskalnoj 2024. godini.

Stručnjaci navode da bi gubitak operativnog E-3 mogao značajno uticati na sposobnost Vazdušnih snaga da upravljaju vazdušnim operacijama. Analitičari smatraju da je gubitak ovog E-3 izuzetno problematičan, s obzirom na to koliko su ti 'upravljači bitke' ključni za sve, od koordinacije u vazdušnom prostoru do ciljanja i obezbjeđivanja borbenih djelovanja potrebnih svim snagama na bojištu.

Stručnjaci smatraju da Iran cilja ključne elemente koji omogućavaju američku vazdušnu nadmoć, uključujući radarske sisteme, komunikacionu infrastrukturu i avione za podršku. Ovo je očigledno namjerna kampanja usmjerena na ključne resurse američke vazdušne moći.

Zvaničnici kažu da će ovaj gubitak dodatno opteretiti preostalu flotu AWACS aviona i mogao bi uticati na nadzor u regionu. Situacija takođe naglašava stalnu zabrinutost zbog starenja flote i kašnjenja u uvođenju zamjenskih sistema.

Prema podacima zvaničnika, do sada je ranjeno više od 300 američkih vojnika, a 13 ih je poginulo. U sukobu je takođe oštećeno ili izgubljeno više letjelica, uključujući vazdušne cisterne, bespilotne letjelice i borbene avione, što dodatno opterećuje američke vazdušne kapacitete u regionu.