Rasmusen je pravi pobjednik izbora u Danskoj

Nakon parlamentarnih izbora u Danskoj, ministar spoljnih poslova Lars Loke Rasmusen postao je ključni igrač u formiranju buduće koalicione vlade. Rasmusen, bivši premijer desnog centra, izašao je kao dominantna figura nakon izbora održanih u utorak. Njegova centristička stranka Moderate potrebna je i lijevom bloku aktuelne premijerke Mete Frederiksen i rivalskom desnom savezu za formiranje vladajuće većine.

Rune Stubager, profesor na Univerzitetu u Orhusu, ističe da je Rasmusenov trenutak u Bijeloj kući, kada je ponudio formiranje radne grupe za kompromis oko Grenlanda, bio presudan. “U izvjesnoj mjeri, to je bio prelomni trenutak. Ako treba reći ko je pobijedio na izborima, postoji samo jedan pravi pobjednik - partija Moderate,” rekao je Stubager.

U utorak uveče, Rasmusen je bio vidno ushićen, poručujući potencijalnim koalicionim partnerima: “Mi smo u centru. Siđite i igrajte sa nama. Spremni smo.” Većina stručnjaka smatra da će Frederiksen najvjerovatnije ostati premijerka, ali će njena pozicija biti znatno oslabljena nakon što je njena Socijaldemokratska partija ostvarila najlošiji rezultat na nacionalnim izborima od 1903. godine.

Frederiksen je izjavila da je Danskoj potrebna “stabilna i kompetentna vlada” i da je spremna da je predvodi kao liderka najveće stranke. Njena koleginica Ida Auken je pokušala zadržati optimizam, rekavši: “Možda smo izgubili, ali bismo mogli pobijediti kada je riječ o premijerskoj funkciji.” Lijevi blok, koji predvodi Frederiksen, osvojio je 84 mjesta, dok Rasmusenova partija ima 14 mandata.

Jakob Engel-Šmit, ministar kulture i poslanik partije Moderate, rekao je da su sve opcije njegove stranke otvorene, naglašavajući da je njihov cilj da iskoriste svoje mandate za maksimalan politički uticaj. Rasmusen, kao poslanik sa najdužim stažom u Danskoj, mogao bi se čak i pokušati vratiti na mjesto premijera, funkciju koju je obavljao u dva navrata.

Stubager je dodao da bi Rasmusen mogao da pokuša da se vrati na premijersku poziciju, ističući da je samo jednom ranije, od 1968. do 1971, premijer bio iz stranke koja nije bila najveća u koaliciji. Neosvajanje te funkcije bio bi “težak udarac” za Socijaldemokrate.

Pred 12 parlamentarnih stranaka stoje teški pregovori, a stručnjaci kažu da se ne očekuju veće promjene u spoljnoj politici, ali da je pravac unutrašnje politike otvoren. Frederiksenin lijevi blok ima prednost jer je koherentniji od podijeljene desnice, čiji su pojedini akteri ogorčeni na Rasmusena. Frederiksen uživa dobar ugled među evropskim liderima zbog podrške Ukrajini, ali je nezadovoljstvo birača njenim načinom vladavine sveprisutno.