Ultranacionalisti u Srbiji i njihova podrška Iranu

Dio krajnje desničarskih grupa na platformi Telegram gotovo svakodnevno prati i komentariše rat na Bliskom istoku, a većina njih podržava rukovodstvo u Iranu. Konzervativni pokret "Naši", ultradesničarska grupa sa vezama sa Rusijom, održala je protest podrške narodu Irana u Beogradu, dok su neke Telegram grupe pozivale Teheran da bombarduje američku vojnu bazu Bondstil na Kosovu.

Hikmet Karčić, naučni saradnik na Institutu za istraživanje zločina Univerziteta u Sarajevu, ocjenjuje da je narativ koji se širi na ovim kanalima izraz snažnog antizapadnog i anti-NATO diskursa prisutnog u dijelu srpske desnice.

Sjedinjene Američke Države i Izrael su 28. februara započeli vazdušne napade na Iran, u kojima su ubijeni iranski vrhovni verski vođa Ali Hamnei i drugi visoki zvaničnici. Sukob se proširio na druge zemlje Bliskog istoka nakon što je Teheran lansirao dronove i projektile na Izrael i arapske države Persijskog zaliva gdje SAD imaju vojne baze.

Dejan Berić, srpski državljanin koji je ratovao u Ukrajini na strani Rusije, redovno objavljuje postove o dešavanjima na Bliskom istoku. Njegov Telegram kanal prati više od 102.000 ljudi, a od početka napada na Iran fokusirao se na propagandu Kremlja.

Na svom kanalu Berić je objavio dio saopštenja Iranske revolucionarne garde, pozivajući arapske zemlje da protjeraju američke i izraelske diplomate, uz obećanje o slobodnom prolazu kroz Ormuski moreuz. Takođe, objavio je da je američka kompanija "Planet Labs" produžila ograničenja pristupa svojim snimcima sa Bliskog istoka, što je izazvalo sumnju da se time želi onemogućiti Irancima da dobiju obavještajne podatke.

Među kanalima koji redovno dijele objave o dešavanjima na Bliskom istoku je i "Bunt je stanje duha". Ovaj kanal je u više navrata pozivao Iran da ispali rakete na Bondstil, najveću američku vojnu bazu na Kosovu. Koordinate Bondstila su također objavljene na raznim proruskim kanalima.

Karčić smatra da ultradesničarske grupe ne vide Iran kao ideološkog saveznika, već kao državu koja se suprotstavlja Sjedinjenim Američkim Državama i zapadnim saveznicima, predstavljajući se kao dio šire borbe protiv američkog uticaja u svijetu.

Na skupu podrške Iranu 7. marta u Beogradu, Ivan Ivanović, vođa pokreta "Naši", izjavio je: "Mi Srbi smo uz narod Irana i uz sve slobodoljubive narode na čitavom svijetu." Na skupu su se mogle vidjeti zastave Irana, ali i Bjelorusije, čijeg lidera Aleksandra Lukašenka "Naši" često veličaju.

Grupa "Naši" je registrovana u decembru 2024. godine, nakon što je ranije bila pod zabranom zbog izazivanja mržnje i diskriminacije, međutim, Ustavni sud je tada procijenio da nisu ispunjeni uslovi za zabranu. Njihov Telegram kanal otvoren je 2022. godine i stekao je skoro 130 pratilaca.

Kada je 1. marta stigla informacija o ubistvu iranskog vođe Ali Hamneija, kanal "Koridor" je to ocijenio kao "odličnu vijest". Nasuprot tome, neregistrovana ultranacionalistička grupa "Srbska akcija" označila je Iran kao "jedinu stvarnu prepreku" Izraelu.

Karčić napominje da podrška Iranu proizilazi iz percepcije da Zapad i liberalni poredak predstavljaju glavnog protivnika, a svi akteri u sukobu sa Zapadom se posmatraju kao taktički saveznici.