Crna Gora i evropski put: Izgubljeni u prevodu

Prevod izjave komesarke Marte Kos postao je glavno “evropsko” unutrašnje pitanje u Crnoj Gori. Kao da evropski put zemlje zavisi od interpretacija i sporijeg napretka komšija, a ne rezultata koji se moraju isporučiti, a koji uporno izostaju.

Šta je u stvari rekla Marta Kos, evropska komesarka za proširenje? Da li je tokom susreta sa ministrom vanjskih poslova Albanije Feritom Hodžom, saopštila da je “Albanija predvodnik u procesu pristupanja u EU”, kako je objavio dio ovdašnjih i regionalnih medija, ili da je Albanija “jedan od predvodnika u evropskom procesu”, kako tvrdi poslanik Demokrata Boris Bogdanović?

Prevod izjave komesarke Kos postao je krajem ove sedmice glavno “evropsko” unutrašnje pitanje u Crnoj Gori. Baš kao da evropski put zemlje zavisi od interpretacija i sporijeg napretka komšija, a ne rezultata koji se moraju isporučiti, što je po ko zna koji put ponovljeno i u Evropskom parlamentu, gdje je ove sedmice usvojena Strategija proširenja EU.

Bogdanović se potrudio i da pronađe „dokaz“ da je Kos u stvari saopštila da je Albanija jedna od predvodnica, a ne prva na čelu. Uz optužbe na račun „pojedinih političara“ da koče evropski put zemlje, objavio je skrinšot ekrana na kom piše da “a frontrunner”, kako je Kos nazvala Albaniju, znači jedan od predvodnika, a ne predvodnik.

“Još jednom se pokazalo da oni kojima evropska Crna Gora smeta ne prezaju ni od najprizemnijih manipulacija. Ovoga puta pokušali su da izjavu evropske komesarke Kos grubo falsifikuju i predstave javnosti kao da je kazala da je Albanija vodeća zemlja u procesu pristupanja Evropskoj uniji, iako je iz originalne izjave potpuno jasno da je rekla nešto sasvim drugo, da je Albanija jedna od vodećih zemalja u tom procesu,” kazao je Bogdanović.

Skrinšot koji je objavio liči na poslanikovu konsultaciju sa vještačkom inteligencijom. Chat GTP, zaista, kaže da se u rečenici koju je Kos objavila na mreži Iks, riječ “a frontrunner” može prevoditi kao jedan od predvodnika. No, prevodioci sa kojima je Monitor razgovarao, kažu da bi oni to preveli da je Albanija – predvodnica. Upućuju na Cambridge dictionary u kom se kaže da je “a frontrunner” – “osoba ili organizacija koja ima najveću šansu da pobijedi ili dobije nešto”.

U prevod izjave Marte Kos konačno se uključilo i Ministarstvo evropskih integracija, upućujući na izjavu portparola EK koji je saopštio da je Crna Gora najnaprednija država u procesu pristupanja Evropskoj uniji. “Evropska komisija je razjasnila da je Crna Gora, logično, najnapredniji kandidat”, saopštila je ministarka Maida Gorčević.

No, šta god da „a frontrunner“ u izjavi Marte Kos znači, problem je veći od prevoda. Monitor je prije tačno godinu dana pisao da je Crna Gora formalno u prednosti u odnosu na Albaniju, ali da je očigledna sve snažnija podrška Brisela Albaniji. Kos ju je tada nazvala i mogućom sljedećom članicom EU.

Takođe, Evropski parlament je još tada umjesto u Podgorici otvorio kancelariju u Tirani, a Albanija nas je preduhitrila i u korišćenju sredstava iz programa Plana rasta. U međuvremenu, crnogorska vlast je mnogo više lijepo govorila o našem brzom ulasku u EU i lijepila naljepnice o Crnoj Gori kao sledećoj članici EU na avione, nego što je isporučivala rezultate.

Više briselskih zvaničnika proteklog mjeseca upozorilo je da je Crna Gora spora u popriličnom broju poglavlja, pa i u ključnim 23, 24, kojima se vlast diči. Nekoliko procesa i hapšenja zvučnih imena u proteklih mjesec dana, pokazalo je da su vlastima važnije naslovnice i štrikovi od suštinskih rezultata, i da pravosuđe grca u nikad prekinutoj političkoj kontroli.

Ubilježena je samo jedna prvostepena presuda, Vesni Medenici i njenom sinu Milošu, koji je u bjekstvu. Još nema presuda u ostalim visokoprofilnim procesima, iako su od brojnih hapšenja prošle godine. Nema ni vetinga. Ni obećanih ključnih zakona. Ni reforme.

Dodatno, vlast pod plaštom što bržeg ulaska u EU, usvaja problematična i neevropska zakonska rješenja. Bogdanovićeva partija, koja rukovodi bezbjednosnim sektorom, zdušno je gurala izmjene zakona o policiji i ANB-u, koje je parlamentarna većina usvojila prethodne sedmice u parlamentu, a koji Crnu Goru postavljaju na prilično antievropska podešavanja. Opozicija tvrdi – policijsku državu.

Zakoni su usvojeni uprkos reakciji civilnog društva koje ih je ozbiljno kritikovalo, ali i Delegacije EU koja je saopštila da nijesu usklađeni sa evropskom normativom. To je najvećoj opozicionoj partiji, DPS, dalo podsticaj da napusti parlamentarne odbore i najavi prekid parlamentarne saradnje u ključnoj godini za evropske integracije. Kada treba Briselu isporučiti ozbiljne rezultate, izmijeniti Ustav i usvojiti zakone koji traže dvotrećinsku većinu u parlamentu.

Opozicija i vlast međusobno se trenutno optužuju za antievropeizam i opstrukcije evropskog puta zemlje. DPS tvrdi da ostavke te partije u parlamentu nisu motivisane željom za opstrukcijom njegovog rada, već “potrebom da se reaguje na očiglednu simulaciju demokratije i svakodnevne zloupotrebe parlamentarne većine”. To je saopštio lider te partije, Danijel Živković, nazvavši vlast i antievropskom i anticrnogorskom.

Demokrate i dio poslanika PES tvrde da je izlazak DPS iz skupštinskih tijela znakovito povezan sa hapšenjem Aca Đukanovića, brata Mila Đukanovića, te da DPS u stvari pokušava da zaštiti interes Đukanovića i partije. Jedna od interpretacija je i da je izlazak poslanika DPS iz Anketnog odbora motivisan pokušajem da se Milo Đukanović u petak, 13. marta u parlamentu sasluša vezano za slučaj „crne trojke”.

Da je opozicija ta koja opstruira proces evropskih integracija, saopštio je i potpredsjednik Vlade Filip Ivanović. Posljednja sjednica parlamenta prekinuta je nakon što je predsjedavajići Boris Pejović (PES) oduzeo riječ poslanici DPS Aleksandri Vuković Kuč, pozivajući se na Poslovnik skupštine. Nakon reakcije poslanika DPS, sjednica je prekinuta. I oko toga se trenutno vodi bitka za interpretaciju – ko se „nekontrolisano ponašao“, te ko ispravno tumači Poslovnik skupštine.

Premijer Milojko Spajić saopštio je da evropske integracije traže zajedništvo vlasti i opozicije. “Sve razlike treba da ostavimo na stranu, ulazak u EU je generacijski cilj koji ne smijemo propustiti”. No, stav o zajedništvu izgleda nije usaglašen na Vladi. Ministarka evropskih integracija Maida Gorčević saopštila je da izlazak DPS iz parlamenta neće pomoći, “ali neće ni odmoći”. Da se ne sjekiraju zbog toga, saopštili su i drugi Spajićevi ministri.

Suštinski problem Crne Gore nije to šta će reći Marta Kos, već što u ključnoj godini za ulazak u EU, i pored naljepnica o zakletim evropejcima i s jedne i s druge strane, ulazak Crne Gore u EU nije tačka spajanja političke klase.

Gdje je Đukanović? Milo Đukanović neće doći na saslušanje Anketnog odbora Skupštine o crnim trojkama, zakazano za petak, 13. mart. To stoji u njegovom dopisu koji je preko poslanika DPS Andrije Nikolića plasiran u javnost. “Rekao sam sve što sam imao, ne vidim svrhu učešća u radu Anketnog odbora”, navodi se u dopisu.

Đukanović ocjenjuje da je taj odbor “postao još jedno mjesto partijskog, neargumentovanog prepucavanja, sve više u funkciji kampanje za predstojeće parlamentarne izbore”. Poslanik Nikolić ranije u emisiji Načisto nije dao jasan odgovor na pitanje da li je Đukanović u zemlji. Nakon hapšenja njegovog brata Đukanović se nijednom nije oglasio, a mediji su pisali i da se nalazi van zemlje, u Makedoniji.

Dio vlasti tvrdi da je izlazak poslanika DPS iz skupštinskih tijela motivisan namjerom da se Anketni odbor ne održi, no Đukanović nema zakonsku obavezu da se pojavi. Takođe, dio vlasti tvrdi da DPS pokušava blokadom parlamenta da zaštiti Đukanovićeve interese.

Znakovit je intervju koji je prenijela Pobjeda, analitičara Danila Kalezića koji je kritikujući zakone koji se tiču bezbjednosnog sektora usvojene prošle sedmice, kazao da Demokrate imaju namjeru da hapse Đukanovića. Intervju je prenijet, a radila ga je Tamara Nikčević, rijetka novinarka sa kojom je Đukanović rado razgovarao. Demokrate su najavile tužbu protiv Kalezića zbog tog intervjua, dok je on saopštio da će se obratiti ambasadorima Kvinte.