Dva čina priče o britansko-kinesko-crnogorskim odnosima

Upravio u Crnoj Gori, Miodrag Lekić analizira britansko-kinesko-crnogorske odnose kroz prizmu istorije i savremenih događaja. U tekstu se osvrće na otvaranje Britanskog kulturno-informativnog centra u Podgorici 28. oktobra 1994. godine, što je bio prvi diplomatski punkt Velike Britanije u Crnoj Gori od kraja Prvog svjetskog rata. Ovaj događaj ukazuje na značaj novog diplomatskog prisustva velike zemlje u Crnoj Gori, s obzirom na to da su te dvije države tokom Prvog svjetskog rata bile saveznice.

U ovom osvrtu, Lekić koristi teatarsku metaforu Šekspira, opisujući kako se predstava o britansko-kineskim odnosima odvija u dva čina. Prvi čin počinje u Velikoj Britaniji i seli se u Crnu Goru u oktobru 2025. godine, dok se drugi čin odvija u Kini 28. januara 2026. godine. Izvještaj britanskog strateškog pregleda odbrane iz 2025. godine, koji se u Crnoj Gori pojavljuje kao značajan dokument, upozorava na duboko ukorijenjene političke i društvene izazove koje Crna Gora suočava, uključujući i spoljno miješanje.

U izvještaju se naglašava da Crna Gora trpi posljedice stranog miješanja iz Rusije, Srbije i Kine. Lord Džordž Robertson, bivši generalni sekretar NATO-a, ističe da će životni standard građana opadati dok Rusi, Kinezi i drugi državni akteri koriste region kao igralište za svoje avanture. Ove alarmantne tvrdnje o posljedicama kineske saradnje s Crnom Gorom ukazuju na ozbiljnost trenutne situacije.

Drugi čin priče se dešava 28. januara 2026. godine, kada britanska delegacija, predvođena premijerom Starmerom, dolazi u Peking. Tokom posjete, potpisani su sporazumi o ekonomskoj saradnji između Velike Britanije i Kine, a britanski zvaničnici govore o „sofisticiranim odnosima“. Takođe, potpisan je sporazum koji omogućava kineskim građanima bezvizni ulazak u Veliku Britaniju na mesec dana.

Iako su ovi događaji značajni, autor upozorava na moguće buduće izazove ukoliko Crna Gora odluči da intenzivnije sarađuje s Kinom. Naglašava se potreba za oprezom prema velikim silama, uključujući i Veliku Britaniju, koja može imati supervizorske ambicije bez značajnijih investicija. Lekić takođe ukazuje na unutrašnje uzroke crnogorske inferiornosti, proizašle iz prethodnih političkih odluka i ulaganja u strane projekte koji su često zanemarivali domaće interese.

Na kraju, autor ukazuje na važnost očuvanja nacionalnog identiteta i samosvijesti, naglašavajući da Crna Gora mora pronaći ravnotežu između otvorenosti prema velikim silama i zaštite svojih interesa. U tom kontekstu, poziva se na poštovanje sopstvene istorije i interesa, uz uvažavanje istorije drugih zemalja.