Godišnji izvještaj NATO-a: Neriješena pitanja na Balkanu izazivaju tenzije

Iako je region zapadnog Balkana doživio značajne promjene u proteklih 30 godina, neriješena pitanja i sporovi i dalje izazivaju opasne tenzije, ocijenjeno je u godišnjem izvještaju Parlamentarne skupštine NATO-a za 2025. godinu.

U dijelu izvještaja koji se odnosi na Zapadni Balkan, Skupština NATO-a pozvala je saveznike da pojačaju napore kako bi konsolidovali trajnu stabilnost, prosperitet i integraciju širom ovog regiona. Ovaj izvještaj takođe obilježava 70. godišnjicu Skupštine, kao i 30 godina od potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, koji je okončao rat u Bosni i Hercegovini, a koji ostaje kamen temeljac stabilnosti na Zapadnom Balkanu.

Na proljećnom zasjedanju Parlamentarne skupštine, organizovanoj od strane delegacije Sjedinjenih Američkih Država, ponovo je skrenuta pažnja na Zapadni Balkan. Izdata je zajednička izjava predsjednika Parlamentarne skupštine NATO-a Markosa Perestrela i šefa delegacije SAD, kongresmena Majkla R. Tarnera, koji je bio gradonačelnik Dejtona u vrijeme potpisivanja sporazuma. Oni su pozvali vlade saveznika da pojačaju pritisak na pojedince i institucije koje žele da ponište dostignuća Dejtona i hitno obnove napore za promociju demokratske konsolidacije i pune normalizacije širom regiona.

U izvještaju se navodi da je PS NATO-a ponovila čvrstu posvećenost dugoročnoj stabilnosti i normalizaciji na Zapadnom Balkanu i na godišnjem zasjedanju u Ljubljani u oktobru. Slovački poslanik Tomaš Valašek upozorio je da bi ponovno izbijanje sukoba u regionu predstavljalo veliku katastrofu za evropsku bezbjednost.

U vezi sa odbranom, novi plan investicija dogovoren na Samitu obavezuje saveznike da izdvoje najmanje 3,5 odsto BDP-a za ispunjavanje osnovnih odbrambenih potreba. Dodatnih 1,5 procenata će biti usmjereno na izdatke vezane za bezbjednost, uključujući jačanje sajber bezbjednosti i otpornosti kritične infrastrukture za odbranu. Izvještaj se takođe osvrće na samit održan u junu u Hagu, na kojem su šefovi država i vlada NATO-a podržali povećanje izdvajanja za odbranu.

Skupština je jasno stavila do znanja da snažno podržava neophodno povećanje izdvajanja, što će pomoći da se pokaže da Evropa i Kanada napreduju u okviru rebalansiranog i pravednijeg Saveza. Bliža saradnja sa indopacifičkim partnerima, kao što su Australija, Japan, Južna Koreja i Novi Zeland, takođe je jedan od prioriteta za Parlamentarnu skupštinu NATO-a.